Beelden en standbeelden in Groningen H - N
Selectie beelden in Groningen: Ik stel het op prijs aanvullingen te ontvangen betreffende ontbrekende standbeelden of van aanvullingen op de teksten.
HEILIGERLEE
23 MEI 1568: Slag bij Heiligerlee, graaf Adolf van Nassau is hier gesneuveld.
De slag bij Heiligerlee vond hier plaats. Achter dit monument lag op de Hoogte het klooster. Vanuit dit klooster werd deze eerste slag gevoerd. Het was feitelijk het begin van de 80-jarige oorlog. Als represaille werden de graven van Egmont en Hoorne onthoofd. Ook de Spaanse graaf en legeraanvoerder Aremberg verloor bij Heiligerlee het leven.
Het is eigenaardig dat het jaren heeft geduurd voordat een gedenkteken nabij dit gedenkwaardige slagveld is verrezen.
In 1825 heeft de onderwijzer J.F. Beins, van het naburige dorp Hoogezand, het eerste plan beraamd om een gedenknaald in Heiligerlee op te richten. Geld werd ingezameld, een terrein werd kosteloos verkregen en op 24 Augustus 1826 is een zandstenen gedenknaald met het volgende opschrift geplaatst:
“Den onoverwonnen Held
ADOLF, GRAAF VAN NASSAU,
Hier ter plaatse
voor's Lands Vrijheid
gesneuveld
den 23 Mei MDLXVIII
Door 't dankbaar nakroost opgericht
MDCCCXXVI"
Op 23 Mei 1868 heeft kroonprins Willem van Oranje de eerste steen van het, thans nog bestaande, monument gelegd. Het werd door de Groningse schilder J.H. Egenberger (1822-1897) ontworpen en door de beeldhouwer J. Geefs, (1808-1885), uit Antwerpen, vervaardigd.
De onthulling van dit standbeeld heeft op 23 Mei 1873 plaatsgevonden. Koning Willem III, vergezeld door zijn zoon, zijn broer en zijn oom, waren naar Heiligerlee gekomen en eerstgenoemde heeft toen de onthulling verricht.
Drie jaar later is het monument door de staat overgenomen.
JIPSINGHUIZEN - bij de brug over de Ruiten Aa
DE HEL VAN JIPSINGHUIZEN, Eddy Roos 1999
Halverwege de provinciale weg van Vlagtwedde naar Sellingen ligt Jipsinghuizen. Het beeld staat in het water vlakbij de plek waar weg en kanaal elkaar kruisen. Het is een indrukwekkende bronsplastiek. Deze dubbelplastiek symboliseert ´de hel van Jipsinghuizen´ en daarmee de dramatische omstandigheden waaronder ten tijde van de werkverschaffing ter plaatse werklozen ingezet werden.
KIELWINDEWEER - bij de brug tegenover Dorpsstraat 64
DE HENGELAAR, Gosse Dam 1989
Kielwindeweer is een veenkoloniaal dorp, ontstaan aan het Kieldiep vanaf de 17e eeuw. In tegenstelling tot veel andere veenkoloniale dorpen is het open water, de sluis, en de gerestaureerde klapbrug nog aanwezig alsmede de vele draaibruggen.
KRUISWEG
3 wijzers in het Noorden: Geloof, Hoop en Liefde. Kruisweg is een naam die veel voorkomt als plaats- of straatnaam. In dit geval ligt het oostelijk van Kloosterburen tussen Kloosterburen en Kleine huisjes.
LEERMENS
LUBBE VAN LEERMENS
2002: Geïnspireerd op het oorspronkelijke verhaal waarin Lenoa probeerde Lubbe om zeep te helpen met rattengif. Deze poging werd verijdeld door kiepkerl Dreugeman en Lenoa komt er genadig af.
Gemaakt uit natuursteen door Rolf Veenstra te Uithuizen.
LEENS
TUINEN BORG VERHILDERSUM
Rond de borg Verhildersum is een formeel ingedeelde tuin (renaissance 17e eeuw) met als accenten een laat-19e-eeuws tuinprieel en hedendaagse vrouwenbeelden van Eddy Roos. Naast de borg staat de museumboerderij "Welgelegen" met weiden boomgaard en arbeidershuis. Bij de borg behoren verder het koetshuis waarin een restaurant en daar tegenover het tentoonstellingsgebouw.
Borg Verhildersum, "Katja"
Eddy Roos studeerde lange tijd in Amsterdam onder Prof. Paul Grégoire. Hij leerde in de figuratieve kunst de bewegingslijnen te abstraheren en vast te leggen. De samenwerking met Tine Clevering-Meyer van de Groninger Borgstichting resulteerde in de beeldentuin rond de 14de eeuwse borg van het Ommelander geslacht Tjarda van Starkenborgh.
Rachel 1994, brons 105 x 73 cm
Het was de invulling van een droom van de beeldhouwer. Zijn beeldentuin, in een passende omgeving, vergelijkbaar met de beeldentuin van Aristide Maillol bij het Louvre in Parijs. Dat concept achtte hij kansloos in een stad als Amsterdam. Het voorbeeld van Constantin Brancusi die tussen 1935 en 1937 in Tigu Jiu, een landelijke droomplek in zijn Roemeense vaderland, zijn 'Eeuwige Zuil' Tafel van het zwijgen en de 'Poort van de kus' realiseerde sprak hem veel meer aan.
Liggende Lennie 1981, brons 115cm breed.
Zijn teruggrijpen op de natuur bracht hem op een nieuw concept: 'Door het bewegen van mijn dansende modellen ging de natuur mij veel meer interesseren. Ik voelde dat de natuur sterker was dan mijn inspiratie en ging organische processen bestuderen'.
Samen met mevrouw Clevering zochten ze naar mogelijkheden om natuur en geometrie met elkaar te laten samen gaan. Mevr. Clevering had zich verdiept in de streekgeschiedenis en bezat grote kennis van de inheemse flora.
Figuren II "Lucht", brons 1990-1996
Nadat de gemeente Leens (nu Marne) in 1953 de borg overnam van de familie Frima volgde de restauratie. Mevrouw Clevering richtte zich helemaal op het herstel van de totaal verwilderde tuin. Zij koos voor de reconstructie van een oud Hollandse stijltuin met een geometrisch grondplan geënt op de maatverhouding van de gulden snede. Overeenstemmend met de hoofse cultuur van de 17de eeuwse borgheren.
Twee figuren "Water", 1992 brons 190x170cm
Mevrouw Clevering schakelde de tuinarchitecte mevrouw R.T. Boon in. Het was mevr. Boon die, naar voorbeeld van de Renaissance-architecten Alberti en Bramante, volgens de maatvoering van de gulden snede het grondplan tekende van de borgtuin. Mevrouw Clevering, met haar inmiddels fenomenale kennis van inheemse gewassen, verwezenlijkte samen met haar man de aanplant van in totaal 1300 verschillende bloemen en planten.
Liesbeth, 1988-'90 brons 105 cm hoog.
Die florale pracht appelleerde onder meer aan het enthousiaste verslag van de Nederlander Jacob de Hennin, die in 1680 het geometrische ontwerp van Honselaarsdijk beschreef: 'Ziet al die prachtige parterres en bloembedden, ziet hoe vrij en vloeiend alles is, hoe de gebogen hagen slingeren en hoe lustig zij met elkaar een patroon vormen, hoe perfect alles geknipt en verzorgt, hoe een tapijt van honderden geurende bloemen ligt uitgespreid'.
Borg Verhildersum "Marjan"
Vanaf 1967 ontstond deze schitterende oud-Hollandse tuin. Eddy Roos was zich, vanaf het eerste moment dat hij ingeschakeld werd, bewust van de dwingende maatverhoudingen. De beeldhouwer die inmiddels was verhuisd naar een 19e eeuwse dijkschool, in het gehucht Valom van de Groninger gemeente Uithuizen, toog aan de slag. Bij de gratie van de door Mevr. Clevering voor hem aangeboorde financieringsmogelijkheden.
Lennie, 1978 brons 142 hoog
Eddy Roos zocht naar een eigen invulling en oplossing voor de beslotenheid van de borgtuin. Op zijn vele reizen door Italië vond hij een antwoord op de vraag welke maatvoering hij voor zijn beelden zou moeten gaan hanteren. De uitgebalanceerde schoonheid van de Pazzi-kapel van Brunelleschi in Florence leerde hem dat de maatverhoudingen gebaseerd waren op menselijke verhoudingen. De maten van de gulden snede brachten uitkomst: Die maten inspireerden hem tot het maken van de arabesk, de bewegingscurve die hij voor de beelden ging uitwerken.
Patricia, brons 1987 165 hoog
Hij zette zich ook in voor de reconstructie van de maatvoering van de tuin zelf volgens de gulden snede. In nauwe samenwerking met de landschaparchitect ir. T.S. Smith. In 1986 richtten de kunstverzamelaars, het echtpaar Groeneveld samen met de heer H.J.L. Vonhoff, commissaris der Koningin in de Provincie Groningen, de stichting Beeldentuin op. Ze konden, mede door E.E.G.-subsidies vanuit Brussel, het project verder financieren.
Noortje, 1977 brons 142cm hoog
MIDWOLDE, praalgraf in de historische kerk (niet afgebeeld)
Het schip van de kerk dateerd uit de tweede helft van de twaalfde eeuw. Het koor is in de veertiende eeuw tot stand gekomen. De toren is in de zestiende eeuw verhoogd. De preekstoel dateerd uit 1711-1714, naar ontwerp en vormgeving van Allert Meijer en door Jan de Rijk gesneden. Van De Rijk is ook de avondmaalstafel. Aan de wanden hangen tien rouwborden uit de jaren 1639-1768 voor leden van de geslachten Van Ewsum en Van In- en Kniphuisen.
Het hooggestoelte met portaal werd omstreeks 1660 geplaatst. In 1665-1669 maakte Rombout Verhulst het beroemde grafmonument ter nagedachtenis aan Carel Hieronymus van In- en Kniphuisen, waarop de overledene samen met zijn weduwe Anna van Ewsum is gebeeldhouwd. Later is een door Bartholomeus Eggers gemaakt, staand beeld, van Georg Wilhelm van In- en Kniphuisen toegevoegd. Een topmonument van beeldhouwkunst in Nederland.
MUSSELKANAAL Sluisstraat
BRUINTJE BEER
Bruintje Beer is sinds 1920 verbonden met de geschiedenis van Musselkanaal. Hier was gevestigd de koekjesfabriek van Branbergen. De bekendste producten waren waarschijnlijk die met het logo van Bruintje Beer en de "Marie" biscuits (meelkoekjes).
Als productnaam werd de stripheld Bruintje Beer verbonden aan de promotie van de producten van Branbergen. Daarom is Bruintje Beer ook de mascotte geworden van de handelsvereniging Musselkanaal.
NIEKERK bij de historische kerk
DE HARINGETERS
Menno Jeltema was een rijke inwoner van Niekerk. Hij schonk in 1476 een hoeveelheid land aan de voogdij van het Pepergasthuis te Groningen in de vorm van een legaat. Als tegenprestatie moet elk jaar, eeuwigdurend, in de week voor Pasen bij de N.H. kerk van Niekerk een ton haringen worden uitgedeeld aan de minder bedeelden van de dorpen Niekerk, Oldekerk en Faan.
Ook dit jaar gebeurde dat op ouderwetse manier met paard en wagen, sinds 1976 is dit vrijwillig overgenomen door de Menno Jeltema stichting.
NIEUW BEERTA tegenover de kerk
ONGEBROKEN 1940-45
Loenen vak E nummer 52: B.J. Ader 30.12.1909-20.11.1944. Hoe is het mogelijk dat het kerkhof er zo beroerd bij ligt? En waar staat dat herinneringsteken?
't Is niet om mij dat ik die muren uit wil duwen, Naar ruimte hijg en schreeuw om recht! 'k Weet mij verward in een onmeedogend kluwen En ken het deel dat mij zal worden toegelegd. 't Is niet om mij: 'k heb fel en taai gestreden, Bij dag noch nacht begeerd naar rust; 'k Heb in het lijden der gedoemden meegeleden. En vaar nu heen naar verre, lichte kust. Maar 'k moet nog zoveel diepe dingen zeggen Aan haar die altijd op mij wacht; Ik moet een kindje in zijn bedje leggen En kussen het een zacht goe-nacht!
NIEUWE PEKELA brug Onstwedderweg
CIRKELGANG
Generatie op generatie, bronzen beeld 1989 Jan Steen, Nieuwe Pekela. Symbool voor de ontginning van de veenkolonieen. Het beeld staat bij de brug Veendammerweg/Albatrosstraat.
NIEUWESCHANS
MONUMENT 1940-1945
Ter nagedachtenis aan hen die vielen.
NOORDBROEK
Noordbroek tegenover de historische kerk: De landarbeider, 2001 brons Judith Braun op de hoek Hoofdweg/Pastorieweg
NOORDDIJK
Op het ontstane schiereiland tussen Eemskanaal en Damsterdiep. Na de brug aan de linkerkant.
-naar boven-
Groningen en Grunneger