Beelden en standbeelden in Groningen O - S
Selectie beelden in Groningen: Ik stel het op prijs aanvullingen te ontvangen betreffende ontbrekende standbeelden of van aanvullingen op de vermelde teksten.
ONDERDENDAM, bij de brug
DE SCHEEPSJAGER, (het jagertje).
FRED MENNENS
"Wel zien vraauw laif het, holdt heur veur ogen", zee schipper en dee heur ien lien.
Gemaakt door Fred Mennens, beeldend kunstenaar uit Roodeschool. Onderdendam ligt op een kruispunt van waterwegen. En tijdens de bloeitijd van de scheepsvaart was het een belangrijke plaats.
OTERDUM op de dijk
MOMUMENT
Het voormalige, ooit belangrijke dorp, Oterdum lag exakt op deze plaats aan de Eems. Wat 2000 jaar van natuurrampen en veldslagen niet lukte is wel gelukt door de expansiedrift van Delfzijl: Het dorp is volledig gesloopt.
Tot de 17e eeuw zetelde in Oterdum de kastelein of de drost over het Reiderland en het Oldambt. In de 14e eeuw woedde er een grote veldslag. Tijdens de 80-jarige oorlog (schansenoorlog) sneuvelden hier de belangrijkste Groninger edelman Wigbold van Ewsum en zijn zoon (1584). Ook werd hier een schans gebouwd in deze schansenoorlog.
Op de plaats van de monumentale hand (gemaakt door M. Meesters) stond de torenspits van het kerkje in Oterdum. De grafstenen verbeelden de plaatsen op het vroegere kerkhof. In de handpalm staat het kerkje, echter de symboliek lijkt onlogisch: noch 's mensenhand noch Gods hand beschermde deze plek.
OUDE PEKELA, centrum
FRé MEIS (1921-1992)
Oude Pekela was zijn geboorteplaats. Dit bronzen borstbeeld is gemaakt in 2002 door Christine Chiffrun.
Meis was een belangrijk voorman van de arbeiders in Oude Pekela en wijde omgeving. Op de plaats van dit standbeeld bij de Wedderklap werden ooit door Meis belangrijke stakingstoespraken gehouden.
Meis was, voor andere politici en bedrijfsdirecties, een gevreesd communistisch stakingsleider ingeval van arbeidsconflicten en bedrijfssluitingen.
Later werd hij een gerespecteerd lid van de Tweede Kamer. En ook alom gewaardeerd voor zijn inzet, op velerlei gebied, voor mensen uit zijn omgeving.
OUDE PEKELA, voor de Rabobank
MARSKRAMER
Het beeld van de marskramer met hondekar. Een beeld van vroeger toen het nog toegestaan was de hond voor of onder de kar met handelswaar te spannen.
Gemaakt door de beeldhouwer Hans Mes, 5 september 1985.
OUDE PEKELA, beeld op het raadhuisplein voor het gemeentehuis.
DE KIEPKERL
Vroeger trokken eenvoudige kooplui vanuit Duitsland door Groningen met hun handelswaar in een kist of mand op de rug. Gemaakt door beeldhouwer Hans Mes, 30 juni 1986.
Kiepkerellaid
tekst: Herman Scholtens, zang: George Petzinger, muziek: traditioneel
Vraauw de koopman ist gekommen, dij hail oet Westfoalen komt
Ales heb k joe mitgenommen, wen ie t zain stoan ie verstomd
Dizze dag, sloat oe slag!
Miene kiep het schöne loading.
k Heb veur elk wat van zien goading
Wat j' ook zuiken, ik heb keur
En ik vroag hoast niks doarveur.
Brillen, beugels, waskelappen, piepen klaain en piepen groot
Spaigeltjes en röttestappen, goarn swaart wit gruin blauw en rood
Piepke lak, aalmenak
Liefkes, braaischij, boordeknoopkes,
Aal wat k bring, t is niks as koopkes
Wat j' ook zuiken, ik heb keur
En ik vroag hoast niks doarveur.
Braainaaln, snoefdeuzen, alloziekasten,
Hemden, sloapmutsen, lodderaain
Tondeldeuzen, lepels, kwasten,
Nappen van holt en ook van stain
Belze kaant, veterbaand
Lampegloazen, piepkedoppen,
Hupselen, buusdouken, snorrekoppen
Wat j' ook zuiken, ik heb keur
En ik vroag hoast niks doarveur.
Beddelichters, moezevalen,
Spaigeltjes en piepkerek
Stofkammen, potlood, spelden, naalden,
Brilledeuzen slim in trek
Onderrokken, swevelstokken
Prima zaalf veur kòl in handen,
Scheertjes, tellers, kousebanden
Wat j' ook zuiken, ik heb keur
Een ik vroag hoast niks doarveur
Veters, perels, nappen, kammen,
Faailen, boantjes, bonetaauw
Liekdoornzaalve, plaaisters, krammen,
Goldbrons, testen, zakjes blaauw
Bloudkoralen, kamferbalen
Spenen, schouvik swaart-wit-rokken,
Sokophollers, streepte sokken
Wat j' ook zuiken, ik heb keur
En ik vroag hoast niks doarveur.
Snorrebinders, mezzen, vörken,
Beugeltassen, hoorntaauw
Praimen, hoaken, ogen, körken,
Buusdouken mit en zunder raauw
Schriefpapier, bring k joe hier
Horrelozies, inkt veur t schrieven,
Lampepoesters, kezerieven
Wat j' ook zuiken, ik heb keur
En ik vroag hoast niks doarveur.
Viefschaft, bözzels, schöddeldouken,
Piepereukels, beddetiek
Tandestokers, doagse brouken,
Smeersels tegen rimmetiek
Knoopsgatrek, slim in trek
Prima zaalf veur open bainen.
Hozen, steutkoor en wetstainen
Wat j' ook zuiken, ik heb keur
En ik vroag hoast niks doarveur
Vraauw, nog veule schöne zoaken
Ztten in dij kiep van mie
Wilt joe nou oe keuze moaken.
Kiek ais heb oe niks derbie?
Dizze dag, sloat oe slag!
Miene kiep het schöne loading.
k Heb veur elk wat van zien goading
Wat j'ook zuiken, ik heb keur
En ik vroag hoast niks doarveur.
De Kiepkerel te Oude Pekela
OUDE PEKELA Raadhuisplein
DE RO-D-YS
Standbeeld Ro-d-ys in Oude Pekela op het Raadhuisplein, 23 september 2006. Bronzen beelden gemaakt door Marten Grupstra uit Nieuwolda.
Beatband uit de jaren zestig. Belangrijke hits bijvoorbeeld Just Fancy en Take Her Home. De band bestond onder meer uit Wiechert Kenter (bas) en Harry Rijnbergen (zang, gitaar).
OUDE PEKELA F Clockstraat 173 aan het Pekelderdaip
SCHEEPSJAGERS
Dit kunstwerk "Scheepsjagers" is gemaakt door Hans Mes, 12 september 1987. Plaats: In de berm nabij de F. Clockstraat 173, Oude Pekela.
Vroeger een normaal beeld, vooral in Pekela. Een man in het zeel op het jaagpad om de praam of bolschip voort te trekken. Ook kinderen of de vrouw van de schipper deden dit zware werk. In het gunstige geval werd dit gedaan door een paard.
ROTTUM, bij zijn geboortehuis
JAN BOER, (8 juli 1899 - 3 januari 1983)
Toen Johan Winkler in 1874 zijn Algemeen Nederduitsch en Friesch Dialecticon schreef, bleek zijn oordeel over het Groninger dialect bijzonder ongunstig uit te vallen. Onverbloemd spreekt hij uit, dat dit dialect van alle Saksische tongvallen 'verreweg het hardste, zwaarste, leelijkste' is. 'Het wordt' zo schrijft hij, 'in onaangenaamheid door geen enkele Nederduitsche tongval overtroffen.' En voor Friezen is het 'niets meer of minder dan afschuwelijk en onuitstaanbaar.' (1, p. 398 vlg.).
Precies een kwart eeuw later, in 1899, werd de dichter geboren voor wie het Gronings de meest welluidende, de meest liefelijke, de meest ontroerende taal was. Het was de taal waarin hij dacht, sprak en schreef. (Maatschappij der Nederlandse Letterkunde)
Wel zuiken 't hier ien ainzoamhaid
van kwellers, wad en wienden?
Het bennen voak de minsten nait,
dei rust in roemte vienden.
SAPPEMEER op het gedempte diep
TURFSTEKERS
Dit beeld staat tegenover Noorderstraat 257, gemaakt door Hans Mes, 1987. Aangeboden aan de gemeente ter herinnering aan de demping van het laatste gedeelte van het oude Winschoterdiep.
SAPPEMEER, Noorderstraat, oude HBS
ALETTA JACOBS (1854-1929)
Gemaakt door beeldhouwer M. MEESTERS. Een vrouw die het aanzien van Nederland veranderd heeft. Nog altijd heeft haar naam een bekende klank.
Aletta Jacobs was de eerste vrouw in Nederland die een H.B.S. bezocht, de eerste vrouw die universitair onderwijs volgde, de eerste vrouw die arts werd en de eerste vrouw die promoveerde. En zij had nog meer verdiensten. Enkele voorbeelden slechts: Zo'n kwart eeuw lang stond zij in Nederland aan het hoofd van de Vereniging voor Vrouwenkiesrecht, en in haar missie voor wereldvrede bezocht ze de toenmalige Amerikaanse president Woodrow Wilson.
SCHEEMDA bij de haven
SCHEUVELRIEDER
Winnaars van de Oldambtrit: M. Tuin (1954), P. Kruger 2x, H. ten Have, S. Schuiling, H. van Helden, J. Kruithof 4x, T. Rozendaal, H. Ensing 2x, A. Postmus, D. Klein, R. Borst (1998).
SPIJK centrum van het wierdedorp
SCHREEUW
Gemaakt door Jan Steen, 1986. Aan de gracht om de kerk in het centrum van het Wierdedorp. Eén van de mooiste historische wierdedorpen in Groningen.
Beeldhouwer Steen maakte veel beelden op het thema van de in nood verkerende mens. En met veel beweging of bewogenheid. Zoals "De val van Icarus", "Maskers", en "Nesten".
Vlakbij het beeld van Jan Steen staat het beeld Draaiend Paard van Jon Gardella. Ook gemaakt in opdracht van de gemeente Bierum in verband met de afronding van de dorpsvernieuwing in Spijk.
SLOCHTEREN kruispunt naar Noordbroek
K. TER LAAN
Kornelis ter Laan was een zeer Groningse schrijver, en niet alleen omdat hij het Groninger woordenboek heeft geschreven. Deze zeer intelligente man heeft heel veel geschreven in zijn leven, naast zijn werk als Tweede Kamerlid en burgemeester van Zaandam. Hij was de eerste sociaal-democratische burgemeester in ons land.
SLOCHTEREN - Fraeylemaborg
HISTORISCHE BEELDEN
De Freylemaborg is versierd met beelden en vazen zoals in de 17e gebruikelijk was voor een baroktuin. Voor de borg aan weerszijden van de toegangsbrug staan Herakles de Griekse held, later Griekse god. En rechts staat Athena de godin van de wijsheid.
Oorspronkelijk stonden deze beelden in de nissen van de toegangpoort. In de 18e eeuw is dit poorthuis afgebroken en zijn de beelden verplaatst naar de toegangsbrug voor de borg.
Op de voorgevel prijken een aantal van dergelijke beelden in kleiner formaat. Deze stellen de 4 jaargetijden voor: Lente, zomer, herfst en winter.
Fraeylemaborg - tuin
Aan het eind van de oprijlaan door het midden van de tuin (1200 m) staat het beeld van Flora, de godin van de lente en de bloemen. Een klassiek beeld uit de 17e eeuw.
En bij de vijver achter de borg het beeld van Pomona, de Romeinse godin van de boomvruchten. Beide beelden werden geplaatst aan het eind van de 17e eeuw, toen Henric Piccardt eigenaar van dit landgoed was en de borgtuin liet verfraaien.
Deze baroktuinen met veel versieringen als vazen en beelden waren in de 16e en 17e eeuw gebruikelijk. In de 18e eeuw is deze tuin veranderd in een Engelse landschapstuin. In de twintigste eeuw is deze tuin inmiddels verwilderd en heeft nu de uitstraling van een oerbos.
Fraeylemaborg - expositie in tuin
2005/2006: Staal op Fraeylema.
De beeldhouwers die hier aan meededen:
Gjalt Blaauw, René de Boer, Willem Kind, Jaap van Meeuwen, Herbert Nouwens, Alinda Ottens, Henk Slomp, Yvonne Struys en William van de Velde.
STADSKANAAL
DE KRINKIESPIJER
De krinkiespijer, ontworpen door Toos Hagenaars. Tegenover het gemeentehuis van Stadskanaal aan de railing van de brug over het Stadskanaal staat dit beeld. Om de 3 seconden spuwt hij in het water.
STEDUM historische kerk
GRAFTOMBE ADRIAAN CLANT van ROMBOUT VERHULST (niet afgebeeld)
Stedum is uit de geschiedenis bekend vanwege Adriaan Clant, woonachtig op de borg Nittersum, hij overleed in 1665. Clant was collator van de kerk. Hij werd ook afgevaardigde van de Ommelander Staten en was daardoor mede-ondertekenaar van de Vrede van Münster (1648). Het praalgraf van deze meest bekende Stedumer is te zien in het koor van de kerk. Dit grafmonument werd gemaakt in opdracht van zijn zoon Johan.
Van 1670 tot 1672 werd deze marmeren graftombe ontworpen en vervaardigd door de beroemde beeldhouwer Rombout Verhulst. Op een hardstenen podium van drie treden staat een vrijstaande tombe van roodgeaderd marmer op witmarmeren klauwpoten.
-naar boven-
Groningen en Grunneger