Groningen en Grunneger
Klokkestoel: de vervangers van de torens in Friesland
[ Ackoy ]
[ Aduard ]
[ Aldeboarn ]
[ Alkmaar ]
[ Alkmaar waagtoren]
[ Andijk ]
[ Appingedam ]
[ Amersfoort ]
[ Amsterdam ]
[ Amsterdam ]
[ Amsterdam ]
[ Antwerpen ]
[ Asperen ]
[ Austerlitz ]
[ Babel ]
[ Bad Frankenhausen ]
[ Barneveld ]
[ Bedum ]
[ Bergen ]
[ Bierum ]
[ Bismarck ]
[ Bologna ]
[ Brabant ]
[ Brakel ]
[ Brussel ]
[ Cashel ]
[ Delft ]
[ Delfzijl ]
[ Delfzijl ]
[ Delfzijl ]
[ Den Haag ]
[ Deventer ]
[ Den Briel ]
[ Dordrecht ]
[ Drienerlo ]
[ Eastborne ]
[ Edam ]
[ Eemshaven ]
[ Elburg ]
[ Emmeloord ]
[ Friesland ]
[ Garsthuizen ]
[ Geertruidenberg ]
[ Gent ]
[ Goedereede ]
[ Groningen ]
[ Groningen Watertoren ]
[ Groningen Klimtoren ]
[ Groningen A-poort ]
[ Harlingen ]
[ Heerlen ]
[ Heiligerlee ]
[ Heinenoord ]
[ Hippolytushoef ]
[ IJzertoren ]
[ Jorwert ]
[ Kampen ]
[ Kantens ]
[ Kootwijk ]
[ Kopenhagen ]
[ Leeuwarden ]
[ Leeuwarden ]
[ Leiden ]
[ Lier De ]
[ Lier ]
[ Londen ]
[ Loppersum ]
[ Marienhafe ]
[ Mechelen ]
[ Middelburg ]
[ Midlum ]
[ Midwolde ]
[ Monnickendam ]
[ Montreal ]
[ Nijmegen ]
[ Noordwolde ]
[ Oirschot ]
[ Onstwedde ]
[ Oostmahorn ]
[ Oudkarspel ]
[ Parijs ]
[ Pernis ]
[ Pijnacker ]
[ Pilsum ]
[ Pisa ]
[ Ransdorp ]
[ Rotterdam ]
[ Rotterdam ]
[ Rotterdam ]
[ Rotterdam ]
[ San Francisco ]
[ Schiedam ]
[ Schiermonnikoog ]
[ Schildwolde ]
[ Schiphol ]
[ Schouwen ]
[ Slochteren ]
[ Sluis ]
[ Sneek ]
[ Stadskanaal ]
[ Stedum ]
[ Suurhusen (bij Aurich) ]
[ Tiel ]
[ Toornwerd ]
[ Tzum ]
[ Ulm ]
[ Utrecht ]
[ Veere ]
[ Vechten ]
[ Veluwezoom ]
[ Vlissingen ]
[ Vurste (bij Gent) ]
[ Vijlen ]
[ Wagenborg ]
[ Warfhuizen ]
[ Westkapelle ]
[ Westzaan ]
[ Workum ]
[ Woudrichem ]
[ York ]
[ Zaltbommel ]
[ Zeddam ]
[ Zierikzee ]
[ Zwolle ]
Ga hier naar de geschiedenis van Groningen
Verdwenen torens in Friesland en de eenzame klokken.
Peter Karstkarel en de beschrijving van de Friese dorpen: 419x Friesland.
In Brabant staan veel eenzame losstaande torens, zie de opsomming van Han van Meegeren. De oorzaak van dit alleenstaan is bijzonder tragisch: slecht onderhoud van de kerk ten gevolge van de reformatie-oorlog.
In Friesland is sprake van de geschiedenis van de verdwenen torens en de eenzame klokken.
In Nederland staan 76 klokkenstoelen waarvan in Friesland 67 en in Groningen 4 (De Wilp, Oldekerk, Solwerd, Sint Annen), bijna allemaal rijksmonumenten. In deze klokkenstoelen hangen de eenzame klokken. De meestvoorkomende oorzaken voor deze eenzaamheid: De kerk en toren zijn afgebroken of bij de kerk werd geen klokketoren gebouwd. Er is meestal sprake van kleine kerkelijke gemeenten met onvoldoende geldmiddelen voor de bouw en instandhouding van kerk met klokketoren, wat nog niet wil zeggen dat de individuele gemeenteleden arm zouden zijn geweest. De bodemgesteldheid speelde ook vaak een belangrijke rol, zie de scheve toren van Leeuwarden
De klokkenstoelen in Friesland staan op oude sfeervolle historische (meestal geheiligde) plekken. De terpen (wierden) hebben een ontstaansgeschiedenis welke soms 2600 jaar terug gaat. Het vaste ritueel met de klokken begon in de late middeleeuwen, 8 keer per dag riepen de klokken op tot de rituelen.
Tot op de huidige dag markeert het klokgelui ook de eerbied voor de overledenen en de plaats waar de voorouders al hun doden ter aarde droegen.
Oude gebruiken
In Wijnjeterp wordt de klok bij kerkdiensten door 1 man geluid. Drie klokken worden geluid bij een begrafenis.Sint Thomasluiden: tussen 21 en 31 december worden de klokken overdag langdurig geluid. Dit is een overblijfsel van de voorchristelijke gebruiken: in de donkere dagen worden de kwade geesten verdreven door lawaai te maken.
Onderstaand een overzicht van de klokketorens. Ook staan in Friesland een aantal torens op plaatsen waar ooit een kerk of dorp was gelegen: Nijemirdum, Aegum, Firdgum, Miedum, Oostermeer, Westermeer en Schillaard.
Akmarijp
Kerk afgebroken in 1845, in de klokketoren de klok uit 1545.Appelscha
Klokkestoel met klok uit 1435.Boijl
Klokkestoel met klok uit 1399Broek
Klokkestoel met klok uit 1600.De Knipe
Klokkestoel klok uit circa 1300Dijken
KlokkestoelDoniaga
Klokkestoel met klok uit 1460.Donkerbroek
Dubbele klokkestoel met klokken uit 1300 en 1520.Eesterga
KlokkestoelElslo
Dubbele klokkenstoel met klok uit 15e eeuw en uit 1953.Fochteloo
Dubbele klokkenstoel met klokken uit de 14e eeuw.Follega
Klokkestel 18e eeuw.Gersloot
Dubbele klokkenstoel.Goingarijp
Klokkestoel met klok uit 1527.Gorredijk
Dubbele klokkenstoel met 3 klokken.Greonterp
Klokhuis 1822 met klok uit 1465.Harkema
Klokkestoel.Hartwerd
Klokhuis met klok uit de 14e eeuw.Hemrik
Klokkestoel met klok uit 1495.Hennaard
Klokhuis met klok uit 14e eeuwItens
Klokkestoel?.Idzega
Klokkestoel.Jannum
Aangehangen klokkestoel.Katlijk
Dubbele klokkenstoel.Kortehemmen
Klokkestoel met klok 1750.Langedijke
Klokkestoel met klok uit 1300.Legemeer
Klokkestoel met klok uit 1722.Loenga
Klokketoren met klok uit 1670, vervangen in 1950.Luinjeberd
Klokketoren.Mildam
Klokkestoel 1726
