Inhoud

Verwante pagina's:


logo Braille typewerk

Typemachine Malling Hansen

Text van typemachine Malling Hansen

Tekstkunst voorstellende president Kennedy, december 1963

Gedicht in het handschrift van Multatuli, vertaald in 1882 voor het poëziealbum van Lientje de Haas

Notenschrift nog zonder maten etc

Historie van het schrijven, negentiende en twintigste eeuw.

Handalfabet - H.D. Guyot Groningen -


De geschiedenis van het handalfabet

De Angelsaksische monnik Beda Venerabilis schreef 1250 jaar geleden (circa het jaar 750) het geschrift "Taal van de vingergebaren". Daarin beschreef hij een eeuwenoud systeem waarin door het buigen en strekken van de vingerkootjes getallen van 1 tot 10.000 kunnen worden uitgebeeld. Getallen onder de honderd werden met de linkerhand aangegeven. Honderdtallen met de rechterhand.

Beda schreef verder: Voorts kan uit datgene wat ik heb opgetekend naar mijn mening een zekere vingerspraak worden gevormd, zowel ter oefening van het verstand als bij wijze van spel".

Henri Daniël Guyot (1753-1828) was onder de indruk van de lessen van Abbé De l'Epée in Parijs. In Groningen begon ook hij les te geven aan dove kinderen, precies zoals De l'Epée dat deed. Ook Guyot had veel succes met gebarentaal en het handalfabet. Er kwamen al snel meer dove kinderen bij hem op les.

En zo ontstond in 1790 het eerste doveninstituut in Nederland. Eén van de leerlingen was Johannes Lubbertus Mörser. Een dove jongen die goed kon tekenen. Hij tekende het eerste Nederlandse handalfabet.

Conté en het potlood


Tijdens de middeleeuwen was lood het basismateriaal in de voorloper van het potlood. Maar in de 16e eeuw ontdekte men in Engeland grafiet en de eigenschappen van grafiet. Tot eind 18e eeuw werd grafiet gemengd met lood en ontstonden ook de eerste potloden.

De Fransman Nicolas J. Conté (1755-1805) deponeerde in 1795 zijn recept voor een verbetering van het potlood. Hij bereikte dat door te mengen met klei, waardoor men minder afhankelijk werd van grafiet en ook verschillende hardheden konden worden gemaakt.
In de geschiedenis van het schrijven speelt het potlood één van de belangrijkste functies. Maar voor ontwerpers, tekenaars en schilders heeft het potlood een extra dimensie: Hèt middel om een idee of een weergave op papier te zetten. Zie ook het potlood.

Officiële spelling


Tijdens de Franse tijd in Nederland (1795-1813) werden op verschillende gebieden veranderingen en verbeteringen ingevoerd. Ook de eerste officiële spelling en grammatica kwam in deze periode tot stand (op 18 december 1804). Deze eerste uniforme spelling was van de hand van de Leidse hoogleraar Matthijs Siegenbeek. De predikant Petrus Weiland schreef de grammatica.

De dichter en geleerde Willem Bilderdijk behield zijn eigen schrijfwijze en met hem een belangrijk aantal andere schrijvers. Mede daardoor werd de invoering van deze spelling geen algemeen succes.
De spelling van de taalgeleerden De Vries en Te Winkel (1883) leidde tot meer uniformiteit in spelling en schrijfwijze zowel in Nederland als in België. De daarop volgende spelling Marchant was een verbetering maar werd alleen in Nederland, met name in het onderwijs in 1934, ingevoerd.

De vernieuwde spelling van 1946 (versimpeling van de spelling Marchant) kwam tot stand door de samenwerking tussen België en Nederland. In 1954 werd het groene boekje uitgegeven, de nieuwe officiële woordenlijst. In 1980 werd de Nederlandse Taalunie opgericht en in 1994 nam men de voorgestelde wijzigingen aan. Belangrijk was bijvoorbeeld de afschaffing van de voorkeursspelling en de afspraak dat iedere tien jaar een nieuw groen boekje wordt uitgegeven waarbij de regels onveranderd blijven. Op 15 oktober 2005 kwam de eerste gereviseerde versie uit. Er bestaat ook een wit boekje met een alternatieve spelling in gebruik bij dag- en weekbladen.

Bilderdijk, 1e helft 19e eeuw


Willem Bilderdyk (1756-1831)

De Drukpers

Wat zeg ik thands van d’Afgod dezer dagen,
De Drukpers, bron van onopnoembre plagen? —
De zege van Geweten, Vrijheid, Recht,
Is mooglijk door haar invloed een beslecht;
Doch bozer plaag dan Faroos Rijk bezwaarde
Maakt thands door haar een Helpoel van deze aarde.
Zij is en wel die braaf- en wijsheid drenkt,
Maar bobbelt op met al wat waarheid krenkt,
En werd de mond des Vaders van de logen,
Wiens kennisgaaf heel ’t menschdom heeft bedrogen.
Rampzalige Eeuw, die door dien mond misleid,
Zich-zelf den val moedwillig toebereid!

1824

Een schrijvende boer, een hereboer


Op het Hoogeland in Groningen traden de hereboeren in de voetsporen van de adellijken. In de achttiende en negentiende eeuw waren er lange perioden met grote economische bloei, er werd meer tijd besteed aan lezen en schrijven.
De grote boeren en predikanten op het Hoogeland waren meestal liberaal in hun opvattingen. Zoals de opvattingen van de families Teenstra, Uilkens, Reinders, Zijlker, Dijkhuis, Dijkema en Zijlma.
Willem Bilderdyk was volgens hen veel te conservatief. Maar hij was wel de belangrijkste dichter. De vele leesgezelschappen hadden over het algemeen geen lang leven. Op het Hoogeland in Groningen komen veel grafgedichten voor, meer dan elders (R. Wobbes), op het graf van Bilderdijk stond geen gedicht, hoewel dat niet ongewoon zou zijn geweest voor deze dichter over de dood.

Braille - alternatieve schrijfwijze -


Deze pagina's gaan over de historie van het schrijven en van machineschrijven.

 Louis Braille (1809-1852) werd geboren bij Parijs in 1809. Reeds daarvoor was er sprake van blindenschrift. Zelfs van machines welke tekens, leesbaar voor blinden, op papier zetten. De typemachine voor blinden was reeds veel eerder bekend dan de typemachines zoals wij die kennen uit het eind van de 19e eeuw.

Andere alternatieve schrijfwijzen


Er bestaan nog vele andere schrijfwijzen. Zoals het Moon-schrift, genoemd naar de maker, in de eerste helft van de 19e eeuw ontwikkeld. De heer Moon werd op 21-jarige leeftijd blind wat de aanleiding voor deze ontwikkeling werd. Ook de typemachines van Malling Hansen waren bedoeld voor slechtzienden, doven en blinden. En hadden, naast het "gewone" alphabet, het Moon-schrift als herkenning op de lettertoetsen.

Naast Braille en Moon bestaan er meer schrijfwijzen zoals bijvoorbeeld morse en maritieme vlagsignalen. Voor meer informatie zie ook writing systems.

Bankbiljetten


afbeelding 1e bankbiljet van de Nederlandse Bank
Het schrijven en drukken van bankbiljetten heeft alles te maken met de geschiedenis van het schrijven. De eerste bankbiljetten zijn gemaakt in China al voor de uitvinding van de boekdrukkunst en zullen helemaal met de hand geschreven zijn.

Het eerste gedrukte bankbiljet in Nederland (met een geschreven waarde), bedoeld als algemeen betaalmiddel, is gedrukt door Joh. Enschedé in 1814. Uiteindelijk is het drukken van bankbiljetten de meest ingewikkelde techniek van het drukken geworden. Zodanig dat bijna iedereen het bedrukte stukje papier aanvaardt als echt en onvervalst met een vaste gedrukte waarde.

Griffel, lei en spons


afbeelding griffel en lei
Het gebruik van griffel en lei op de scholen begon waarschijnlijk in de 18e eeuw. Een "luxe" uitvoering bestond uit een houten etui met griffel, lei en spons. In een eenvoudige vorm had de leerling alleen een griffel met lei.

In 1917 werd er bij sommige scholen op aangedrongen om vooral over te gaan op gebruik van papier en pen. Dat was hygiënischer en men kon op lijntjes schrijven. Bovendien: Het was beter te corrigeren en te archieveren.

Maar op veel scholen werd in de jaren daarna nog gebruik gemaakt van griffel en lei.

Wie schrijft die blijft oftewel het conserveren van schrijfsels


De grootste verzameling genealogische schrijfsels wordt beheert door de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen (Gelovigen) der Laatste Dagen, meer bekend als Mormonen. In ongeveer 1840 vestigden zij zich, als geloofsgemeenschap, in Salt Lake City. Deze genealogische schrijfsels hebben voor Mormonen een speciale betekenis.

De eerste roman geschreven door W.F. Hermans was Conserve. Dat is geen boek gemaakt om te worden gelezen door de leden van de Mormonenkerk. Hermans schrijft zijn eigen verhaal met de Mormonenkerk in het decor van zijn schrijfsel.

Telegraaf

Voorafgaand aan de uitvinding van de telegraaf werd gebruik gemaakt van optische signalen om berichten snel over een lange afstand te versturen zoals rooksignalen.
Samuel Morse verstuurde in 1844 het allereerste telegram. Dit "schrijven op afstand" bestaat uit het schrijven van bijvoorbeeld een opdracht of vraag. Daarna het versturen en transporteren van het bericht in code, zo kort en duidelijk mogelijk (telegramstijl). En uiteindelijk het ontvangen en leesbaar schrijven.

Bijvoorbeeld:

MELD JE 10 JULI OM 09.30 UUR STOP DAN NADERE INSTRUCTIE STOP JE COMMANDANT 1e LT FLINKERBOSSEN EINDE BERICHT

De stijl van schrijven is onbelangrijk het gaat alleen nog om de duidelijkheid voor de ontvanger. Hoewel de techniek van de telegrafie anno 2006 niet meer gebruikt wordt is deze stijl van schrijven in de digitale communicatie volop aanwezig en belooft weinig goeds voor een "brede" taalontwikkeling.

Schoon geschrijf


handschrift Multatuli, pagina 38 Max Havelaar
Bijgaand het handschrift van Multatuli oftewel Eduard Douwes Dekker. Het betreft pagina 38, de laatste bladzijde van hoofdstuk 4 van de Max Havelaar. Hij schreef dit boek in 1860 en kreeg daardoor grote bekendheid.

Dit boek is ook volledig gepubliceerd op het internet. Maar de schrijver en publicist bepalen niet meer welk soort schrijfletters (fonts) u leest. Dat wordt bepaald door de geïnstalleerde fonts op de ontvangende computer. (voor een grotere afbeelding op bijgaande afbeelding klikken)

Schrijfmachine


In 1882 kocht Friedrich Wilhelm Nietzsche deze typemachine. Hij noemde het een schreibkugel (writing ball). In 1864-1866 geconstrueerd door een Deense dominee en leraar aan een school voor doofstommen, Hans Rasmus Johann Malling Hansen. Geïnspireerd door de handvaardigheid van de leerlingen construeerde hij deze elegante machine met de toetsen boven in halfronde vorm met de aanslag naar beneden. De toetsen hadden alleen hoofdletters en resulteerden in onzichtbaar schrift, net als de andere machines toentertijd. Het papier had een vast formaat.

foto Nietzsche
Nietzsche kon slecht zien en dit werd slechter. Dat was de reden voor hem om deze machine aan te schaffen. Hij schreef in 1881 aan zijn zuster:

Herr Malling Hansen in Kopenhagen, der Erfinder der berühmten Schreibmaschine, hat mir jetzt zweimal geschrieben. Mit Transport wird die Schreibmaschine mindestens 500 frs. (Französische Franken) kosten. Die Maschine ist 8 Zoll lang, 6 Pfund schwer und befindet sich in einem Mahagonikasten."

Na 3 maanden kwam de machine in Genua, waar Nietzsche verbleef, aan. Helaas in beschadigde toestand. De uiteindelijke prijs inclusief verpakking en verzending bedroeg RM. 375. In een week werd de machine door een technicus gerepareerd. Nietzsche hoopte binnen korte tijd blind te kunnen typen. De oogarts bestempelde de machine als de beslissende stap naar het schrijven met gesloten ogen. Naast brieven heeft Nietzsche ook een aantal gedichten met de schrijfmachine geschreven:

Und doch leicht zu verdrehn zumal auf Reisen.
"Schreibkugel ist ein Ding gleich mir: von Eisen
Geduld und Takt muss reichlich man besitzen
Und feins Fingerchen, ums zu benuetzen."

In het Goethe - en Schiller archief in Weimar bevinden zich ook met de M. H. schreibkugel getypte bladen, totaal 37 bladzijden. De schrijfsels van Nietsche zijn een mijlpaal uit het begin van de ontwikkeling van moderne kantoortechniek. Hij gebruikte de machine maar kort, later schreef hij zijn manuscripten en brieven weer met een stalen pen. In deze machine zaten al technieken welke pas veel later algemeen werden toegepast. Van de eerste vermoedelijk 180 gemaakte machines bevinden zich nu wereldwijd nog slechts 4 modellen in privé-bezit en circa 30 zijn in museale collecties opgenomen. (Bron o.a. Ausstellung "Werkzeuge des Pegasus" Goethe-Nationalmuseum in Weimar).

Schrijfmachine's in serieproductie


afbeelding Sholes/Glidden machine
Het oudste patent op een schrijfmachine is gedateerd 7 januari 1714. Het was de Engelse Ingenieur Henry Mill die het koninklijke octrooinummer 395 kreeg. Daarmee had hij het alleenrecht om een machine te fabriceren welke letters en cijfers via een toetsdruk op papier kon zetten. Het apparaat had de vorm en omvang van een piano. Het is dan ook bij een prototype gebleven.

Eerst in 1784 is sprake van octrooi op een schrijfmachine voor blinden, hier is verder niets van bekend. De vulpen en de stalen pen dateren van 1780 evenals de rekenmachine (functies optellen, aftrekken, delen en vermenigvuldigen). De invoer van de stalen pen (kroontjespen) bracht ook een nieuwe kwaal mee en wel schrijfkramp. Ook wel grafospasmus genoemd, het is een gevolg van het moeten doorschrijven als de spieren niet meewillen.

Op 23 juli 1829 wordt door de Amerikaan William Austin Burt octrooi aangevraagd op een nieuw eigen ontwerp. Later kwam Peter Mitterhofer met een bijzonder houten ontwerp "model 1864". Dit waren allemaal geen echte successen afgemeten aan de aantallen die er van werden geproduceerd.

De eerste schrijfmachine, geschikt voor serieproductie, dateert uit 1873 (New York, Christopher Latham Sholes). Hij was geïnteresseerd in een snellere methode van tekstverwerking omdat hij de nieuwskrant van Milwaukee samenstelde. De heren technici Soulé en Glidden hielpen hem bij het ontwerp, het octrooirecht op zijn tweede ontwerp dateert van 14 juli 1868.
Het ontwerp bestond uit een toetsenbord, lintspoelinrichting, typekorf en wagen. We kunnen concluderen dat dit ontwerp ongeveer 100 jaar in productie is gebleven.

De naam was Type Writer, de bediende van de Type Writer was de typewriter. In 1873 werd het octrooirecht door Sholes verkocht aan de Remington wapenfabriek voor US $ 12.000. Het echte verkoopsucces kwam eerst na 5 jaren na het aanbrengen van een aantal verbeteringen, zoals het monteren van kleine letters i.p.v. alleen hoofdletters. Veel gebruikte schriftsoorten zijn later "pica" en "elite".

foto Mark Twain
Eén van de eerste schrijfmachines werd gekocht door ene Samuel L. Clements, wereldberoemd onder zijn pseudoniem Mark Twain. Natuurlijk probeerde Remington een aanbevelingsbrief van de befaamde schrijver te krijgen. Dit schreef Mark Twain terug:

Mijne Heren,

Gebruikt u mijn naam alstublieft niet. Laat u alstublieft niemand weten dat ik een machine bezit. Ik gebruik de Type Writer niet meer omdat iedereen mij ogenblikkelijk verzoekt de machine te beschrijven en precies te vertellen wat ik van het gebruik vind. Ik heb een gruwelijke hekel aan brieven schrijven en dus wil ik zeker niet bekend maken dat ik zo'n nieuwsgierigheidswekkende grappenmaker bezit.

home terug verder

Vulpen en balpen


afbeelding Waterman pen
De ontwikkeling van de vulpen naar een succes lijkt op de ontwikkeling van de schrijfmachine. In beide gevallen is sprake van een gemotiveerde praktijkman die weet welke onderdelen verbeterd moesten worden om er een succes van te maken. Als verkoper van verzekeringen wist dhr. Lewis Edson Waterman welk punt dit betrof: De lekkage. Aan hem wordt de legende van de eerste, goed bruikbare, vulpen toegeschreven welke mede daardoor ook in de verkoop een succes werd.
Voordat zijn verbeteringen werden aangebracht waren er al honderden octrooien verleend voor allerlei verbeteringen aan de pen en vulpen. In 1888 begon de firma Parker met het maken van een verbeterde vulpen. En met agressieve reclamecampagnes werd ook de Parker een veel gevraagde pen.

Ook in 1888 werd Laszlo Biro de uitvinder van de balpen. Zijn principe was gebaseerd op de capillaire werking van de ruimte tussen kogel en pen. Eerst na 1945 (Baron Bich, merknaam BIC) ontstond de massaproduktie van de (wegwerp) balpennen door de verbetering van de kwaliteit van de stalen kogeltjes met een kleinere diameter.

home terug verder

Linotype, monotype en typograph


afbeelding linotype
As the name implies, the linotype is a machine that produces a solid "line of type." Introduced about 1886, it was used for generations by newspapers and general printers. It is a one-man machine: the operator sits in front with the copy to be set at the top of the keyboard. Having adjusted the machine for the required point size and line length, the metal heated to the correct temperature -- about 550 degrees Fahrenheit -- he commences setting. (http://www.woodsidepress.com/linotype)

Vanaf eind 19e eeuw werden kranten "geschreven" met matrijs-gegoten loden letters. Deze ontwikkelde regel-zetmachine, in navolging van de typemachine, was de linotype. Per regel werden de letters gezet, gegoten en als regels in een pagina samengesteld. Gemaakt door Ottmar Mergenthaler.
In 1886 werd de monotype-machine ontwikkeld (onderstaand links). Met 120 toetsen kon een complete verwisselbare frame met lettertypen gebruikt worden om een pagina te maken. De typograph (onderstaand rechts) is een linotype machine met een vereenvoudigde techniek. Deze machines zijn te bewonderen in het grafische museum in Groningen.

afbeelding monotype, Grafisch museum Groningen, WB afbeelding typograph, Grafisch museum Groningen, WB

Op deze pagina verzamel ik de geschiedenis van het schrijven. Met schrijven bedoel ik het direct weergeven van gedachten en waarnemingen. Het mechanisch zetten en drukken vormt een geheel met het "primaire" schrijven. home terug verder

Underwood nr.5


afbeelding Underwood nr. 5
Franz X. Wagner was de uitvinder en producent van de eerste hefarm-schrijfmachines waarmee zichtbaar op de schrijfmachine werd geschreven (patent gevestigd in 1883 op het zgn. "Wagner-Getriebe"). Door Underwood werd zijn productie overgenomen en volgde een succesvolle periode van productie welke begon in 1896 en duurde tot circa 1960.

Een periode van 60 jaar, waarbij de basistechniek praktisch niet veranderde, is vrij uitzonderlijk voor een technisch product. Bovendien werd deze techniek in de meeste machines van de andere merken overgenomen.
Franz Wagner was afkomstig uit Heimbach bei Neuwied (Rheinland-Pfalz).

home terug verder

Typografie en machineschrijven


Met de invoer van het boekdrukken werd het papier naar de letter gebracht in plaats van het aanbrengen van de letter op het papier. De typograaf is de belangrijkste pijler van de boekkunst, de mate van creativiteit komt naar voren in wat we tegenwoordig noemen bibliofiele en luxe-uitgaven.
Met de invoer van de schrijfmachine werd de letter weer naar het papier gebracht. De schrijfmachine is slechts heel beperkt gebruikt voor het vermenigvuldigen van getypte teks, met carbon is circa 5-voudig mogelijk. Dit werd eerst gedaan op de stencilmachine, daarna op copieermachines.

home terug verder

Stenografie


Kortschrift Groote
Stenografie is het zo kort mogelijk schrijven van gesproken taal. De historie van het verkorte schrijven is bijna net zo oud als de "gewone geschreven taal". Dhr. A.W. Groote introduceerde in 1899 zijn systeem van het verkorte schrijven. De aanleiding voor het ontwikkelen van zijn systeem was bijzonder.

De heer Groote was militair in de rang van kapitein der infanterie te Naarden. Hij moest schrijven terwijl hij op een paard zat en merkte daarbij dat vooral de punten een probleem vormden. Hij ging aan het werk om een, volgens hem, beter systeem te maken. Het resultaat werd het schrift waarbij in 1 vloeiende lijn werd geschreven, zonder punten. Het was een vervolg op de andere systemen zoals van Pitman, Greg en Teeline.

Anno 2007 is de kwaliteit van de ontwikkelde software voor spraakherkenning aanzienlijk verbeterd ten opzichte van oudere versies. Het is aannemelijk dat de opleiding voor stenografie minder belangrijk wordt.

home terug verder

Het schrijven, snel, sneller, snelst


Tijdschrift in Nederlands Alfabetisch Kortschrift. Stenografie Groote. IIIe Jaargang, Einde Januari/begin Februari 1903:

Vrijdag 2 Januari j.l. werd te Amsterdam het halfjaarlijksche examen afgenomen in Stenografie Groote. De examencommissie met als voorzitter de heer A.W. Groote, Kapitein der Infanterie te Naarden.

Het diploma 1e klasse verwierven: N. Blokker en W. Drees met 250 lettergrepen/min.

De heer W. Drees (1886-1986), "de oude Drees" volgde een bijzonder stabiele loopbaan gedurende 81 jaar. Uiteindelijk werd hij minister-president (1948-1958) en minister van Staat. Hij begon als stenograaf (systeem Groote) eerst voor diverse opdrachtgevers, vanaf 1907 met een vast dienstverband bij de Staten-Generaal. Heel zijn leven bleef hij schrijven in steno, zijn biograaf moest zich dat eigen maken om zijn aantekeningen te kunnen lezen.
Aangezien zijn verloofde, later zijn echtgenote, ook steno hanteerde schreef hij zijn brieven aan haar in steno. Anno 2007 is zijn persoonlijk archief herschreven en openbaar gearchiveerd bij het Nationaal Archief in Den Haag.



home terug verder

aap noot mies


Nog niet zo lang geleden werd het bekende leesplankje aap-noot-mies met bijbehorende lesmethode ontwikkeld en gebruikt gedurende ongeveer 50 jaren. In 1910 is het uitgegeven bij de drukkerij J.B. Wolters in Groningen. De methode was ontwikkeld door de Deventer onderwijzer M.B. Hoogeveen (1863-1941), in samenwerking met de tekenaar Cornelis Jetses (1873-1955). De essentie van de nieuwe methode was het ontleden van woorden in klanken die de kinderen vervolgens konden samenvoegen.

afbeelding leesplankje
Aan de basis van deze methode stonden wandplaten en "normaalwoorden". Dit waren woorden waarin letters en tweeklanken zo zuiver mogelijk voorkomen, zoals in roos, zaag of juk.

De heer Hoogeveen baseerde de lesboekjes op teksten van Jan Ligthart (1859-1916) en Hindericus Scheepstra (1859-1913) over Ot en Sien. Bij de ontwikkeling van de methode werkten deze drie samen met de Groninger illustrator Cornelis Jetses.

home terug verder

Grafologie van schrijver en schrijfmachine


In 1939 schreef Alfred Kring: "De erkenning van het verband tussen karakter en schrift is bijna even oud als de schrijfkunst zelf. Ze was, zoals Emile de Vars in zijn "Histoire de la Graphology" met bewijzen staaft, reeds aan Aristoteles en Dionysus van Halikarnassus bekend; 120 jaar n.C. vindt men er iets van in een geschrift van C. Suetonius Tranquillus.

De persoonlijkheid van den auteur spreekt zowel uit de Griekse stenen tafelen als uit de documenten van alle andere volkeren en tijden, alleen op verschillende manieren: Ieder schrijfgereedschap vereist niet anders dan een opmerkzame beschouwing bij de karakter-beoordeling uit het schrift, of dit nu een beitel, griffel, penseel, ganzepen, stalen pen of schrijfmachine is."

Met het verdwijnen van de typemachine zal deze wetenschap er niet belangrijker op worden!

Informatie van Canon en Océ, fabrikanten van printers d.d. 26 oktober 2004: Momenteel krijgt iedere printer een eigen code mee welke onzichtbaar wordt afgedrukt in ieder gemaakt document.
Daarmee lijkt de cirkel rond. Het document kan aldus gecontroleerd worden met de betreffende printer waarop het document is gemaakt maar daarmee heeft men de maker nog niet geïdentificeerd.

home terug verder

Qwerty


De door Sholes gemaakte typemachine was voorzien van de letters in alfabetische volgorde. Bij Remington werd vastgesteld dat de lettervolgorde verbeterd moest worden. Bij twee opeenvolgende aanslagen van naast elkaar geplaatste letterarmen kwamen deze met elkaar in aanraking.
Vandaar de invoer van QWERTY, de eerste zes letters linksboven. Omdat dit gebaseerd is op gebruik van de Engelse taal, had men in andere talen daarmee wel meer problemen!. Later heeft men geprobeerd de volgorde te veranderen, echter de macht van de gewoonte heeft hier gewonnen, hoewel ook het AZERTY toetsenborg voorkomt.

home terug verder

Apestaartje @


toetsenbord typemachine Barlock 1914
In 1971 verscheen het eeste e-mail bericht met het bekende apestaartje. Dit diende om de scheiding tussen een persoonsnaam en de naam van een bedrijf of organisatie aan te geven. Ingenieur Ray Tomlinson was de bedenker en hij vond dit gewoon een voor de hand liggende oplossing. Het teken stond op de meeste Amerikaanse toetsenborden van typemachines en vervulde geen functie voor weergave van cijfers of letters. Het teken had reeds lang de betekenis "ten bedrage van" maar ook het Engelse "at" met de betekenis van "te" of "bij".

Het apestaartje als schrijfteken bestaat al meer dan 500 jaar. In Venetië was het bijvoorbeeld een inhoudsmaat (amfora) en in Spanje (arroba) een gewichtsmaat. De oorsprong zou daarom een versmelting van ad kunnen zijn (uit het latijn).
Overigens is het teken wereldwijd bekend en heeft meestal een andere benaming. Zoals slakje (Frans, Italiaans, Koreaans), wormpje (Hongaars), muisje (Chinees), hondje (Russisch), aap(je) (Turks, Servisch) paard en eend (Grieks) of olifantenslurf (Deens, Zweeds), apestaartje, kattenpoot (Zweeds), varkensoor (Pools) en muizenstaart (Fins). Een goede tweede is het gebruik van etenswaren zoals rolmops (Tjechië) of strudel (Israel). Een prachtige omschrijving vind je terug in het Thais waar het @ wordt aangeduid als het "teken dat lijkt op een wriemelende worm". In Indonesië heeft het @ geen bijnaam maar wordt het simpel uitgesproken als "uh" In het Spaans en het Portugees heet het overigens nog steeds "arroba".

home terug verder

De rekenmachine


afbeelding rekenfuncties
Charles Mahon presenteerde in 1780 de eerste rekenmachine die de vier basisfuncties kon verwerken: Optellen, aftrekken, vermenigvuldigen en delen. Het principe van deze mechanische verwerking heeft tot de algemene invoer van de electronica stand gehouden (1970-1980).

home terug verder

Plaatjesalbums


Begin twintigste eeuw deed het plaatjesalbum zijn intrede. Naar mijn mening een onderbelicht fenomeen. Doordat bij (naderhand) bekende merkprodukten plaatjes werden uitgegeven met bijbehorende albums werd dit uiteindelijk een groot succes.

Veelal waren de bijbehorende teksten gebaseerd op de ervaring van de schrijver en zijn zelfs vandaag nog goed leesbaar. Vooral de Verkadealbums van Dr. J.P. Thysse waren bijzonder interessant.

De combinatie van tekst en plaat gekoppeld aan het massaprodukt werd een succes en daarmee de naamsbekendheid en vraag naar de bijbehorende produkten. De totale oplage van Verkadealbums is meer dan 2 miljoen geweest.

Gesproken en geschreven taal in het Gronings


In 1922 was het Nieuw Groninger Woordenboek van Kornelis ter Laan, waaraan hij lange tijd had gewerkt, gereed voor publikatie. Maar het duurde nog tot 1929 dat dit boek beschikbaar kwam. In de vergelijking met soortgelijke boeken behoort dit boek tot het meest uitgebreide in zijn soort.

Er zijn minimaal 2 goede redenen om dit boek te kunnen raadplegen. De zoekmachine google biedt niet de mogelijkheid tot het zoeken in het dialect. En mocht dit in de toekomst wel het geval worden dan is de kans groot dat het dialect op sterven na dood is. Dat is althans de prognose van onderzoekers in 2006. Dit geldt niet alleen voor de dialecten maar zelfs in meerdere mate voor de Friese taal wat betreft de procentuele achteruitgang in gesproken Fries. (Het Gronings behoort tot het Nedersaksisch taalgebied)

Poëziealbum


De eerste kennismaking met poëzie gebeurd in het algemeen op heel jonge leeftijd met het poëziealbum. Hoewel deze gebruikt worden door de meisjes is dit gebruik bij jongens bekend. Terwijl de schrijfkunst nog niet wordt beheerst worden de eerste regels al geschreven! Over het algemeen dus overgeschreven. De gebruiken op dit punt geven niet veel hoop voor de latere interesse. Soms wordt er een origineel epistel gewrocht. Maar zelfs Multatuli vertaalde een bestaand gedicht voor het album van een goede vriendin!

Er zijn miljoenen poëziealbums in Nederland. Maar vele zijn ook weer zoekgeraakt. Er is zelfs een website om de zoekgeraakte exemplaren op te nemen in een asielcentrum voor poëziealbums en om deze daarna weer terug te brengen bij de eigenaresse.

Censuur en illegale drukpers


Jezelf een vraag stellen
Daarmee begint verzet
En dan die vraag
Aan een ander stellen

Remco Campert

Het drukken op een drukpers is ook schrijven, bedoeld om te worden gelezen door velen. In de oorlog viel het drukken van tekst onder de censuurmaatregelen van de bezetter. Het gevolg was het illegaal drukken van "verkeerde" informatie waarop de doodstraf stond.
Aangezien een drukpers veel lawaai maakt was dit risicovol. Als het om grote hoeveelheden ging waren er bovendien veel mensen bij betrokken, vooral daardoor ging het wel eens mis.

Wegens schaarste aan inkt en papier werden de illegaal gedrukte bladen ook kleiner. Uiteindelijk bestonden er in Nederland ongeveer 1300 illegale drukkerijen van bladen en kranten. (bron: Verzetsmuseum)

Gutenberg 1454 en Werkman 1941

De Turkenkalender is een drukwerk van Hendrik N. Werkman. Het was in de eerste plaats een artistieke creatie, geinspireerd op een pamflet van Joh. Gutenberg uit 1454, een waarschuwing tegen een invasie. Tot de belangrijkste druksels van Werkman behoren ook de Chassidische legenden I en II uitgegeven in de jaren 1943-1944. Werkman werd vermoord. (Bakkeveen 10 april 1945, een paar dagen voor de bevrijding). (zie ook kunst )

ASCII kunst


De oorsprong van het verzenden van tekstcode en ASCII via de computer en internet moet gezocht worden in de militaire geschiedenis van Amerika in de jaren zestig. Eind jaren zestig ontstond het SRI/UCLA en Arpa netwerk als voorloper van internet. Uit de beginjaren zestig stamt de eerste tekstkunst welke wereldwijd verstuurd werd via het militaire verbindingen-netwerk. De letters en cijfers vormden een afbeelding. Dit is tegengesteld aan het hiërogliefenschrift waar de afbeeldingen een tekst uitbeelden.

Bijgaande afbeelding in tekstkunst is gemaakt in december 1963. Gemaakt en verstuurd vanuit het Amerikaanse militaire communicatienet, voorstellende de vermoorde president Kennedy.

Computer


 Csirac computer (vergelijkbaar met de Eniac) jaren 40, klik hier Csirac computer op de vrachtauto, klik hier
Het is dertig ton zwaar, het is een dertig meter lange kast. In deze kast zit heel veel electronica: 18.000 radiobuizen, 70.000 weerstanden, 6.000 schakelaars enz. Vraag: Wat is dit?
Antwoord: In Philadelphia werd de Eniac, de eerste digitale computer, in februari 1946 in bedrijf genomen. Deze eerste computer kon 5.000 rekenkundige basisberekeningen per seconde uitvoeren, en een vermenigvuldiging van bijvoorbeeld 1.456.789.564 * 6.345.765.907 in 0,3 milliseconde.

Op bijgaande foto's ziet U de omvang van een computer uit het jaar 1949, deze had een capaciteit van een (hand)rekenmachine uit de jaren negentig.

home terug verder

Manuscripten Henry Darger (1892-1973)


Sommige schrijvers schreven veel boeken (Siménon 300, John Creasy 700) anderen slechts één en bestaande uit vele pagina's. Henry Darger overleed in 1973. De mensen in zijn omgeving was het onbekend dat hij zich altijd had beziggehouden met schrijven (meer dan 30.000 pagina's) en schilderen. Zoals een novelle geschreven in de periode 1911-1939 en getypt op 15.143 pagina's, getiteld "The Story of the Vivian Girls, in What is Known as the Realms of the Unreal, of the Glandeco-Angelinnian War Storm, as caused by the Child Slave Rebellion."

Schilderij/compositie van Darger
Darger woonde 43 jaar in een appartement in Noord Chicago, Illinois. Het laatste half jaar van zijn leven was hij slecht ter been en werd hij opgenomen in het verzorgingshuis waar ook zijn vader ooit was opgenomen. Zijn huisbaas ontdekte toen de novelle in 15 handgebonden bundels en meer dan 200 bijbehorende schilderingen en collages.

Een deel van zijn werk is te zien in een aparte afdeling in het American Folk Art Museum, New York, THE CONTEMPORARY CENTER and THE HENRY DARGER STUDY CENTER.

home terug verder

Graffiti


afbeelding graffiti van kez5
Graffiti wordt geassociëerd met vandalisme. Het is een Italiaans woord, Vandalen en Vikingen krasten al (vanaf de 5e eeuw) teksten in Italië. De oudste schrijfsels in de geschiedenis van het schrijven zijn gekraste tekens in hout en steen. Nu wordt graffiti het liefst aangebracht met spuitbussen.

Graffiti komt voor als tekst, tekens en beeld of een combinatie daarvan. Vanaf de jaren zeventig wordt het ook als kunstvorm erkend. De graffitispuiters zijn met hun kunst zelfs doorgedrongen tot veel museums. Zoals in het Groninger museum (2007) was te zien waar een hal met graffiti werd ingericht. Overigens vertoeven een aantal van de graffitispuiters niet voor het aanbrengen van graffiti in de gevangenis.

home terug verder

Cruijff en Cruyff


Volgens Johan Cruijff (dit is de schrijfwijze van zijn naam bij de aangifte van zijn geboorte op 25 april 1947: Cruijff, Hendrik Johannes) wordt zijn naam op verschillende manieren geschreven (ij en y), dit is ook vastgelegd in de geregistreerde merknamen. Ook binnen zijn familie wordt de naam verschillend geschreven.

Tijdens zijn actieve loopbaan in Spanje is de schrijfwijze veranderd in Cruyff. Volgens Cruijff werd dit veroorzaakt doordat op typemachines in Engeland en in Spanje de ij (de lange) niet voorkwam. In Nederland is het dus Cruijff en in het buitenland Cruyff.

Op een computer beperkt het probleem van de mogelijke juiste schrijfwijze zich tot de keuze van het lettertype.
Maar ter voorkoming van schrijffouten (ook de C veranderd soms in een K) is het gebruik van de bijnaam Nummer 14 voor iedereen duidelijk wie bedoeld wordt.

home terug verder

Personal Computers


Op 12 augustus 1981 begon de opmars van IBM. De eerste PC die ik mocht gebruiken was een IBM. Ja, mocht gebruiken, de baas bepaalde dat er een gebruikte gehuurd mocht worden bij het moederbedrijf waar ik werkte.
Het succes van IBM werd toen feitelijk bepaald door de beschikbare software als WordPerfect, Lotus123 en Norton en door MS DOS en de INTEL processor 8086.

Alles ging nog met floppy's, later kwamen de diskettes en nu dus de CD of DVD om het apparaat aan de praat te krijgen. Uiterlijk is er in 20 jaar niet zo veel aan de PC veranderd.
Het was in 1985 ook de tijd dat de eerste klonen op de markt kwamen. Dit waren nagemaakte IBM machines. In 2001 verwachtte datzelfde IBM dat de PC uiteindelijk zou verdwijnen. De functies die in de PC zitten zullen dan in veel meer apparaten worden ingebouwd en ook in andere vorm te gebruiken zijn.
Bovendien zullen verschillende functies in de toekomst samenkomen: telefonie, spraak herkenning, beheren TV of film programma's.

Automatiseren


afbeelding logo automatiseerder SAP
We gaan heel anders werken met automaten. Of zullen de veranderingen meevallen? Hoeveel is er al veranderd. Gerard Unger schreef in 1979 een boekje in opdracht van het Thiemefonds. In voorgaande vragen komt het onderwerp in dit boekje aardig naar voren.
Citaat: "Tot halverwege de 20e eeuw steunde de typografie comfortabel op de verzamelde ervaring van eeuwen werken met loodzetsel en hoogdruk. De mechanisering in de 19e eeuw bracht enkele nieuwe ervaringen en wat verschuivingen in de bestaande toestand, maar lood en hoogdruk bleven centraal staan.

In de afgelopen 30 jaar is het grafisch productieproces veel ingrijpender veranderd. De overgang van driedimensionale lood naar tweedimensionale film die daarbij een belangrijke plaats inneemt, is door velen vergeleken met de overgang van handzetten naar gemechaniseerd zetten. Maar omdat de verschuiving van lood naar film samengaat met een verschuiving van hoogdruk naar vlakdruk ligt een vergelijking met de overgang van schrijven naar het totale proces van gieten, zetten en drukken in de 15e eeuw meer voor de hand."
Met de invoer van de computer zijn in heel korte tijd (10-20 jaar) zeer grote veranderingen doorgevoerd. De komst van elektronica met bijbehorende programmatuur heeft eigenlijk geen historisch precedent. Het laat zich vergelijken met de invoer van de toepassing van metaal, beton en kunststof in het bouwen. Dergelijke grote veranderingen namen vroeger eeuwen in beslag.

home terug verder

Schrijfmachine Willem F. Hermans


Laatst gebruikte schrijfmachine van W.F. Hermans
Uit: Intervieuw in dagblad Trouw d.d. 6 februari 1993. Willem Frederik Hermans (71), auteur van het boekenweekgeschenk 1993, over de twijfel of hij wel goed genoeg is. De gierigheid van Vestdijk en het wachten op de doodklap van de computer.

"Gelukkig had ik een schrijfmachine, een mooi verlengstuk van mijn schrijvende hand. Het is voor mij prettig, dat ik met minder lichamelijke inspanning een goed leesbare tekst kan voortbrengen. Zonder de schrijfmachine zou ik waarschijnlijk nooit schrijver zijn geworden."

"Mijn eerste roman Conserve, schreef ik in 1943 op de portable Underwood van mijn zuster. Inderdaad, twee jaar daarvoor had ze zelfmoord gepleegd. Dat gaf geen raar gevoel, ik vond het zo een goede bestemming. Daar was die schrijfmachine het ook mee eens."

Notenschrift op de machine


Pythagoras (550 jaar v.C.) berekende al de intervallen kleine en grote terts, kwart, kwint en het octaaf. En een monnik (Guido van Arrezzo) uit ongeveer het jaar 1000 wordt gezien als de grondlegger van het huidig notenschrift. Eerst met het gebruik van de computer werd het mogelijk om een gespeelde noot direct om te zetten in leesbaar notenschrift met de mogelijkheid van veel bewerkingen zoals transponeren, tempo en instrumentaties etc.

HTML


Deze pagina's zijn geschreven met HTML-codes. Hoe gaat dat? Je hebt weinig verstand van computers. Dus je koopt een duur boek inclusief CD en krijgt heel veel mogelijkheden aangereikt waar je uiteindelijk niets mee doet. Toevallig zie je vervolgens het boek basishandleiding HTML voor websites van Jan Kampherbeek (f 15,--). Binnen een paar uur heb je de eerste pagina gemaakt.

Echter ik kan vanuit die ervaring dit niemand aanraden. Veel eenvoudiger is het gebruik maken van de (juiste) software die hiervoor beschikbaar is. Bijvoorbeeld Frontpage/Adobe en Macromedia Dreamweaver.

home terug verder

Het schrijven


Het schrijven van een optie doe je pas goed nadat je dat schrijven hebt geleerd. En in dit geval leer je dat schrijven als je werkt bij of voor de beurs. De Amsterdamse Beurs bijvoorbeeld:
Het schrijven van een out of the money call optie.
Het schrijven van een out of the money put optie.
Het schrijven van een out of the money call optie samen met een out of the money put optie.
Toelichting:
Schrijven van een call betekent de verkoop van de plicht tot afname van iets.
Schrijven van een put betekent de verkoop van de plicht tot aflevering van iets.
Out of the money bij call betekent dat de huidige koers lager ligt dan de waarde bij uiteindelijke verkoop.
Out of the money bij put betekent dat de huidige koers hoger ligt dan de waarde bij uiteindelijke verkoop.
Call (= recht op koop, afroepen) optie is het kopen tegen een uitoefenprijs (= vaste prijs) gedurende een periode.
Put (= recht tot levering) optie is het leveren tegen een uitoefenprijs (= vaste prijs) gedurende een periode.

home terug verder

Cryptologie


Cryptologie is een onderdeel uit de wiskunde betrefffende het bestuderen van geheimschriften. Geheimschriften bestaan al sinds de middeleeuwen of misschien al langer. Een eenvoudig voorbeeld: a = d, b = e of a = 3 + 3 = 6 etc. Maar in de 21e eeuw is het belang van codes erg toegenomen: denk bijvoorbeeld aan het "beveiligd" betalen via internet.

De baas der bazen bij de mafia (1990-2006) was een man die wist hoe hij gedurende 40 jaar uit handen van de politie moest blijven (Bernardo Provenzano). Hij gebruikte geen telefoon of email. Hij besefte dat hij niet afhankelijk moest zijn van technici die meer wisten dan hij. Namen werden vercijferd in zijn pizzini's, een eenvoudige geheimcode al bekend van de Romeinen zoals Julius Caesar.
afbeelding Olivettie Lettera 32
Het waren kleine gecodeerde berichten door hem getypt op een Olivetti Lettera 32 typemachine. Het was meer bedoeld om de boodschapper of familieleden te behoeden voor het lezen van namen.

Gates


Dhr. Bill Gates is een belangrijk man bij de opzet en ontwikkeling van Microsoft. De, waarschijnlijk, belangrijkste softwareleverancier. In een speech hier klikken als u het complete verhaal wil lezen vergeleek hij zich met de uitvinder van de boekdrukkunst in de 15e eeuw. En voorspelde dat binnen afzienbare tijd in de arme landen de computer voor studie gebruikt gaat worden in plaats van boeken.

De vergelijking is dan dat boeken de studiebron werden voor de massa, voor wie het kan betalen. En de computer wordt dit voor minder ontwikkelde landen omdat de meeste informatie gratis te raadplegen is.

Maar wat is een voorspelling waard? Dagblad Trouw 25 augustus 2001: In 1981 voorspelde deze Bill Gates dat de eerste PC, de IBM5150PC, een mensenleven mee zou gaan!

Binnen 1 jaar kwam Compaq met een 1x snellere versie. Nog iets: Deze Bill Gates is één van de rijkste mensen op deze aardkloot. Nu heeft iedereen wel een hobby. Ook hij: Het verzamelen van handgeschreven manuscripten. Het is net als met de schitterende boerderijen op het Groninger platteland, ze zullen verdwijnen als zich er niet iemand (met een gevulde portemonnee) mee bemoeit.

home terug verder

Homepublisher


grafiek elasticiteit vraag en aanbod
Stel je hebt een boek geschreven en krijgt het ongepubliceerd terug van de uitgever. Deze ziet er geen brood in. Wat je vervolgens kunt doen is het op een vrij simpele manier en tegen weinig of geen kosten publiceren op het internet.

Een voorbeeld daarvan is het boek geschreven door Henk Ferkranus. Mijns insziens moet je ambitieniveau, om dat te doen, niet hoog zijn. De achtste afwijzing van de uitgever is wel een indicatie. Toch is het in principe mogelijk om alsnog succes te krijgen.

Binnenkort kunt u dit boek wellicht op het nieuwe adres: Henk.schrijft.nl lezen.

On-demand experience


Ook is het mogelijk een boek in eigen beheer uit te geven. Op de website Gopher.nl kunt u alle informatie vinden. Al naar gelang van de ontvangst van bestellingen worden ze gedrukt.

U kunt bijvoorbeeld bepalen dat er 10 exemplaren gedrukt zullen worden. Komt er een vervolgbestelling dan gaat de nummering verder met 11.
Zie de links op bijgaande pagina schrijfmachinelinks.

Nieuwe generatie schrijfmachines


Een type- of schrijfmachine heet tegenwoordig tekstverwerker. Voor de prijs van een typemachine hebt u (2002) een tekstverwerker die met 2 gewone AA batterijtjes 700 uur gebruikt kan worden. Het uploaden naar de computer of PC gebeurd zeer snel via een kabel of draadloos infrarood. Het is de Alphasmart 3000 en weegt slechts 1 kg.

Spraakherkenning


logo software speech
Sommige dingen komen snel, andere langzaam. Het is al meer dan 40 jaar geleden dat in het Evoluon te Eindhoven (techniekmuseum van Philips) in de hal een apparaat stond opgesteld welke reageerde op geluid. Zogenaamd door zijn naam te roepen bewoog zich een lange arm naar de roepende.

Spraakherkenning is daarom, naar mijn mening, al meer dan 40 jaar in ontwikkeling. Misschien komt het er nu van? Onze taal op internet, straks schrijven met je stem?

Steno is ook een vorm van schrijven met je stem. Het nadeel daaraan is dat er twee bewerkingen nodig zijn, eerst het in "shorthand" schrijven, oftewel op dicteersnelheid schrijven. En daarna het uitwerken in leesbare schrift.

Het programma freespeech kan de spraak van de lezer herkennen en dat omzetten in leesbaar schrift. Het voordeel zou moeten zijn dat spreken sneller kan dan het met de hand schrijven, terwijl het leesbaar schrift ook weer sneller ter beschikking komt.
Maar zover is het nog niet, het herkennen en schrijven gaat voorlopig nog iets langzamer dan op de "oude" manier.

Overigens zitten er meer nadelen aan. Stel voor dat er meer mensen binnen een afstand, benodigt voor spraakherkenning, aanwezig zijn. En dat er gepraat wordt, kan de computer dan 1 stem selecteren die opgenomen wordt? Bovendien zijn veel schrijvers in de eerste plaats schrijvers en geen praters. Maar voor b.v. commerciële toepassing zou het een hele vooruitgang kunnen zijn. Denk aan het starten of onderbreken van bewerkingen of programma's.

Handschriften


Symposium september 1999: "Haalt het handschrift het jaar 2030?"
Wordt het schrijven vervangen door typen of spreken met de computer? Heeft de computer in de toekomst juist het schrift nodig? Is er nog behoefte aan schrijfonderwijs? Welke rol krijgt het schrijven in de komende eeuw?

Er is (2004) de Stichting Schriftontwikkeling: Aandachtspunten voor het handschrift: 1,2,3. Aandacht voor het toetsenbordschrift: 1,2,3.

Kalligrafie


En dan zijn er nog over de liefhebbers van het schoonschrift. Bijvoorbeeld de leden verenigd in Mercator, vereniging van liefhebbers en beoefenaars van het italicschrift, opgericht 1959.

Esperanto

Akceptu miajn elkorajn gratulojn, als u dit kunt lezen. Het lijkt erop dat het toch nog wat wordt met dat Esperanto. Hoewel je dat niet verwacht, het is al 100 jaar geleden dat het gemaakt is (oktober 2005).

In Leeuwarden staat een standbeeld ter ere van Dr. Zamenhof in het Zamenhofpark aan de Pasteurweg. Dit standbeeld, door de kunstenaar D. Blanksma gemaakt, is in 1975 onthuld. Dat alles is opmerkelijk omdat Friesland al tweetalig is, hoewel ook de Friese taal langzaam maar zeker verdwijnt. Echter het Esperanto speelt daarin helaas geen enkele rol.

Het potlood

inventarisatie potloden
Hoe belangrijk is een potlood? De ontdekking van het potlood in de geschiedenis van het schrijven.

De puntentelling mag in een golfwedstrijd uitsluitend met potlood gebeuren. En in de studiezaal van het historisch archief mag zelfs uitsluitend een potlood op het bureau gebruikt worden. Bij het studeren worden met potlood aantekeningen gemaakt. Aantekeningen in de kantlijn van bijvoorbeeld een boek: Gebruik een potlood!

Een inventarisatie van mijn bureau: 4 stuks Bruynzeel 1605 burotek high grade HB, 1 cederhout hb, 1 FABER-CASTELL Goldfaber 4100 421 SV, 1 STAEDLER RADHION HB, 1 HOTEL OKURA ADAM, 1 Mannenmode vakkledinghuis 1-100, 1 Intel - the winner, 1 LYRA 1980 Walt Disney Productions. Zie ook Nicolas Conté.


SMS (Short Message Service) = nieuw geschreven taal

K B M H SGAT = ik bedoel maar hé schat // K BN ZO TRG = ik ben zo terug // K D8 DAT = ik dacht dat // K HVVJ = ik hou van je // K » ZZZZZZZ = ik ga slapen // K$ = 1000 dollar // K&K = knuffels en kusjes // K(U)S = kus // K4U = een kus voor jou // K6B = ik doe het in mijn broek // JBG = je bent geweldig // MTR11 = Moet trainen // K= = kiss // K@JA = Katja // KAPA SHIT = een kapsones persoon // Q = stoppen // KB = kerstboom

Het versturen van sms-berichten is in zeer korte tijd populair geworden. De opvolger is mms (multimedia message service). Hiermee kunnen ook video's worden verstuurd.

De taal van de Mapuche in 2007

De Mapuche Indianen zijn niet blij met een eigen Windows-versie en ze klagen Microsoft aan wegens schending van intellectueel eigendomsrecht. De Chileense stam doet dit naar aanleiding van de beslissing van Microsoft om een software package uit te brengen in het Mapudugun, de taal van de stam. Tevens gaf het bedrijf aan de Mapuche te willen helpen met het in de armen sluiten van het digitale tijdperk, zo meldt Reuters.

De Mapuche zelf zijn echter van mening dat Microsoft hun intellectueel en collectief erfgoed schendt door de software zonder hun toestemming te vertalen. De stam heeft inmiddels al een brief naar Bill Gates gestuurd, waarin ze het bedrijf beschuldigt van 'intellectuele piraterij'. (uit Webwereld 24 november 2006)

Het elektronisch boek in 2008

Librié is de naam van de nieuwe generatie elektronische boeken. Ontwikkeld door de grootste belanghebbers Sony, Philips en E-Ink. Het nieuwe boek is in Japan op de markt "gezet", 190 gram, 12 milimeter dik en het kan ongeveer 500 boeken opslaan.

Er kunnen 10.000 pagina's worden gelezen voordat de batterijen moeten worden verwisseld. Het scherpe contrast maakt dat het boek vanuit alle gezichtshoeken is te lezen. Maar dat betekent nog niet dat we op korte termijn afscheid van onze boeken zullen nemen. (uit zibb.nl november 2007)

Toeval bestaat niet

Van toeval kan sprake zijn bij samenvallende gebeurtenissen. Maar het zijn meestal gebeurtenissen die strict apart moeten worden gehouden. Het oudst bekende nieuwe testament is vertaald en op 24 juli 2008 is het eerste deel gepubliceerd op het internet (Codex Sinaiticus). Het werd geschreven door monniken in de Sinai, 4e eeuw na C.

Na meer dan dertig jaar noeste arbeid is de bijbel in de Groninger streektaal nu klaar. "Put is ter oet!" zei Marten van Dijken, coördinator van dit bijbelvertaalproject (Liudgerstichten), dinsdagmiddag bij de uitreiking van de tekst aan drukkerij Jongbloed in Heerenveen (17/07/2008). Deze "huisdrukker" van het Nederlands Bijbelgenootschap zal de druk verzorgen. Vanaf 1973 is er door een team van zo'n 60 vrijwilligers gewerkt aan de totstandkoming van deze vertaling. Vanuit de oorspronkelijke talen is geprobeerd de bijbel in "geef Grunnegers" over te zetten in een tekst die door alle Groningers in alle Groningse regio's begrepen kan worden.

naar boven

Valid XHTML 1.0 Transitional Valide CSS!

logo Groningen en Grunneger