Groningen en Grunneger: de dorpen en steden
FOTO'S:
Zuid
Oost
N Oost
Midden
Noord
Lauwersoog
West
Stad
Alle dorpen en steden.1) Via onderstaande kaart kunt u naar uw keuze. Of selecteer een plaats in de onderstaande plaatsnaamlijst. Het thema op deze pagina's betreft geschiedenis, musea, en kunst
Geschiedenis (of musea)
Hist. Verenigingen
Groninger kerken
Bibliografie Groningen
Het Groninger Landschap
Landschap Westerwolde
Groninger molens
Borgen in Groningen
Slingertuinen in Groningen
Landgoederen in Groningen
Geschiedenis en Landschap
Musea in Groningen
Grunneger Bouk
Industrieel Erfgoed
Landschapbeheer
Stichting Ind. Erfgoed
Oude historie Friesenland
Het Historisch Huis
Opstand 1550-1650
De Fivel Wierden
Buitendijks
Geschiedenis dorpen
Gegevensbank
400 jaar veenkoloniën
Vaderlandse geschiedenis
Dorpen
Cultuurlinks
Gemeenten in de Provincie
Nederlands Landschap
(Koninklijk) Instituto Olandese
Kunst
Galerie Beeldkracht ScheemdaStichting Circuit
Cultuurhistorie
Super Librum
Capella Frisiae
Ploeg Schilders
Galeriecircuit
Op stap
1) Stadsrechten betreffen de steden Appingedam, Groningen, Winschoten en Delfzijl.
Inhoudelijk betekende dit het bezit van privileges:
- Het recht om stadsmuren te bouwen;
- Het hebben van marktrecht (het houden van een markt); het uitoefenen van tolrecht (het innen van tol);
Het hebben van bepaalde vrijheden zoals:
- Persoonlijke vrijheid (inwoners waren niet horig aan de heer);
- Stadsbestuur (de gegoede burgerij kon soms zelf de bestuurders kiezen die in de stadsraad zitting moesten nemen).
Een aantal plaatsen hebben zich, hoewel ze een aantal privileges hebben gehad, niet ontwikkeld tot een stad.
Zoals Bourtange, Oudeschans, Nieuweschans, Reide, Bedum, Winsum en Zoutkamp. De oorzaken daarvoor zijn: De ligging onder de invloedssfeer van de stad Groningen, de achteruitgang door hoge waterstanden. Of een afgelegen ligging aan een route en de plaats alleen belangrijk bleef voor de verdediging.
De antieke dorpen
De dorpen en steden in Groningen zijn voor een belangrijk deel gebouwd op oude wierden, de woonplaatsen voordat er sprake was van hoge zeedijken.
Het profiel van een wierde en de directe omgeving van begraasde kwelderweiden is vaak al ontstaan 2500 jaar geleden. Een aantal wierdedorpen zijn vrij goed bewaard gebleven: Biessum en Opwierde bij Delfzijl, Eenum, Rottum, Stitswerd, Tinallinge en Niehove zijn goede voorbeelden.
ALLE DORPEN en STEDEN ()=buurt(schap) 1):
A
Abbeweer (bij Winsum) | Adorp | Aduard | Aduarderzijl (bij Garnwerd) | Alteveer | Amsweer (bij Meedhuizen) | Appingedam * |
B
Baflo | Bareveld (Wildervank) | Barnflair (bij Terapel) | Bedum | Beerta | Bellingwolde | Borgercompagnie | Boven Pekela | Breede | Briltil (bij Zuidhorn) | Broek (bij Pieterburen) | Bierum | Biessum (Delfzijl) | Blauwe Stad | Blekslage bij Harpel | Blijham | Boerakker | Borgsweer | Bourtange * |
D
Delfzijl * | Den Andel | Den Ham | Den Horn | De Wilp | Doezum | Dorkwerd | Doodstil (bij Zandeweer) | Drieborg |
E
Eelde | Eemshaven (bij Uithuizermeeden) | Eenrum | Eenum | Ellerhuizen (bij Bedum) | Engelbert | Englum (bij Saaksum) | Enumatil | Eppenhuizen | Ezinge |
F
Faan (Zuidhorn) | Farmsum | Feerwerd | Fraamklap (bij Middelstum) | Fransum | Finsterwolde | Foxham (bij Hoogezand) | Foxhol | Froombosch |
G
Gaarkeuken (bij Grijpskerk) | Ganzedijk (Finsterwolde) | Garmerwolde | Garnwerd | Garrelsweer | Garreweer (bij Appingedam) | Garsthuizen | Glimmen | Godlinze | Grijpskerk | Groningen * | Grootegast |
H
Haren | Harkstede | Harpel | Harssens (bij Adorp) | Heiligerlee | Hellum | Heveskes | Hoeksmeer (bij Garrelsweer) | Holte (bij Onstwedde) | Holwierde | Hongerige Wolf (Finsterwolde) | Hoogezand | Hoogkerk | Hornhuizen | Houwerzijl | Huizinge |
J
Jipsingboermussel (Sellingen) | Jipsinghuizen (Sellingen) | Jonkersvaart | Jukwerd |
K
Kantens | Kielwindeweer | Kleine Huisjes (bij Kloosterburen) | Klein Ulsda (bij Oudeschans | Kloosterburen | Kolham | Kommerzijl | Kornhorn | Krassum (bij Ezinge) | Krewerd | Kropswolde | Kruisweg (Kloosterburen) |
L
Lageland (bij Slochteren) | Laskwerd (bij Appingedam) | Lauwersoog | Lauwerzijl | Leegkerk | Leek | Leens | Lettelbert | Leermens | lellens | Loppersum | Losdorp | Lucaswolde | Luddeweer (bij Slochteren) | Lutjegast |
M
Maarhuizen (bij Winsum) | Marsum | Martenshoek (bij Kropswolde) | Marum | Meeden | Meedhuizen | Menkeweer (Onderdendam) | Mensingeweer | Middelbert | Middelstum | Midwolda | Midwolde | Molenrij (bij Kloosterburen) | Munnekemoer (bij Terapel) | Muntendam | Mussel | Musselkanaal |
N
Niebert | Niehove | Niekerk | Niekerk W | Nietap | Niezijl | Nieuw Beerta | Nieuwe Pekela | Nieuweschans * | Nieuw Scheemda | Nieuw Statenzijl | Nieuwolda | Noordbroek | Noorddijk | Noorderhogebrug | Noordhorn | Noordkaap (Uithuizermeeden) | Noordlaren | Noordpolderzijl | Noordwolde | Noordwijk | Nuis |
O
Obergum (Winsum) | Oldebert | Oldehove | Oldekerk | Oldenzijl | Oling (bij Appingedam) | Ommelanderwijk | Onderdendam | Onderwierum (Onderdendam) | Onstwedde | Oosteinde | Oosterdijkshorn (Ten Boer) | Oosternieland |
Oosterwijtwerd |
Oostum |
Oostwold, Westerkwartier |
Oostwold, Oldambt |
Opende |
Opwierde |
Oterdum |
Oude Pekela |
Oudeschans * |
Oudeschip (bij Uithuizermeeden) |
Oudezijl (bij Nieuweschans) |
Overschild |
P
Paterswolde | Pieterburen | Pieterzijl |
R
Ranum (bij Winsum) | Rasquert (bij Baflo) | Rhederveld (bij Veelerveen) | Rodeschool (bij Bedum) | Roodeschool | Rottum | Rottumeroog | Rusthoven (bij Wirdum) |
S
Saaxum | Saaxumhuizen | Sappemeer | Sauwerd | Scharmer | Scheemda | Schildwolde | Schouwerzijl | Sebaldeburen | Sellingen | Sellingerbeetse | Siddeburen | Sint Annen | Slochteren | Smeerling (Onstwedde) | Solwerd | Spijk | Stadskanaal | Startenhuizen (bij Garsthuizen) | Steendam (Appingedam) | Stedum | Stitswerd |
T
Tange Alteveer | Ten Boer | Ten Post | Ter Apel | Ter Apelkanaal | Termunten | Termunterzijl | Thesinge | Tinallinge | Tjamsweer | Tjuchem | Tolbert | Toornwerd | Trimunt | Tripscompagnie | 't Zandt |
U
Uithuizen | Uithuizermeeden | Ulrum | Usquert |
V
Valcum (bij Winsum) | Veele (bij Vlagtwedde) | Veelerveen | Veendam | Vierhuizen | Visvliet | Vlagtwedde | Vledder (bij Vledderveen) | Vledderveen | Vliedorp | Vriescheloo |
W
't Waar (bij Nw. Scheemda) | Wagenborgen | Warffum | Warfhuizen | Waterhuizen | Wedde | Wedderveer | Wehe den Hoorn | Weiwerd | Westerbroek | Westerwolde | Westerdijkshorn (bij Bedum) | Westeremden | Westerkwartier | Westerlee | Westernieland | Westerwijtwerd | Wetsinge |
Wierhuizen (Pieterburen) |
Wierum (Garnwerd) |
Wildervank |
Wildervanksterdallen (Wildervank) |
Winneweer (Garrelsweer) |
Winschoten |
Winsum |
Wirdum |
Wittewierum |
Woldendorp |
Wollinghuizen (Vlagtwedde) |
Woltersum |
Woudbloem (Slochteren) |
Z
´t Zandt | Zandberg | Zandeweer | Zeerijp | Zeevenhuizen | Zoutkamp | Zuidbroek | Zuidhorn | Zuidwending | Zuidwolde | Zuurdijk | Zijldijk
Ga hier naar de geschiedenis van het Groninger landschap
Grunneger