Groningen en Grunneger,
SCHRIJVERSGALERIJ schrijvers, dichters en Groningen: H. de VRIES
Een schatrijke tuin
Een schatrijke tuin, die niemand betreedt,
bewaakt met honden, roofgierig wreed,
geen weet meer waarom, ook de meesters niet,
maar zelfs wie nadert wordt steeds bespied.
Wie omzichtig in het woud een voetstap zet,
hoort wachthonden hijgen. Zo is de wet
voor slaafse dienaars, krankzinnige heren:
Wie deze tuin indringt, zal nimmer keren.
Uit wraak op die afschuwelijke buitenwereld ging Hendrik zich identificeren met onze erfvijand: Het land van Alva werd het land van zijn voorkeur en hij leerde zo goed Spaans dat een Spaanse vrouw eens niet wilde geloven dat hij niet in haar land geboren was: Een voorval waarop hij nog trotser was dan op zijn poëzie. Van 1924 tot 1936 ging hij jaarlijks, met één verzuim, naar Spanje en hoorde er de coplas die hij zo schitterend zou vertalen. Hij luisterde naar die liederen in 'krotten, lawaaiige keukens en desolate kelders, waaruit het gezang stijgt als een wapperende vlam of als een rauwe vloek'. Jan van der Vegt heeft mijns inziens terecht gesuggereerd dat in die voorliefde voor onze onderdrukkers van weleer toch ook iets van een stil protest zat tegen de vereerde vader, want die had vanwege datzelfde verleden nooit Spaans willen leren.
Afkomstig uit: Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden 1989-1990, pag. 122-126.
Werk:
Poëzie:
Het gat in Mars en het Milagrat (1917) De nacht (1920) Vlamrood (1922) Lofzangen (1923) De schaatsenrijder (1926) Silenen (1928) Stormfakkels (1932) Nergal (verzamelbundel, samengesteld door de Vries, samen met Marsman) (1937) Geïmproviseerd bouquet (1937) Atlantische balladen (1937) Robijnen (1944) Slingerpaden (1945) Capricho's en rijmcritieken (1946) Toovertuin, romancen, sproken en arabesken (1946) Guitaarfantasieën (1955) Groninger symphonie (1958) Keur uit vroegere verzen 1916-1946 (1962) Iberia, krans van reisherinneringen (1964) Goyescos (1971) Cantos extraviados (in 't Spaans) (1971) Impulsen (1978) Het gat in Mars en het Milagrat: een strijd van de verste toekomst (1984, heruitgave van het in eigen beheer uitgegeven debuut uit 1917) Hoor! Zo is nog nooit gezongen! Hoor! (bloemlezing, samengesteld door Willem Wilmink) (1986) Verzamelde gedichten (bezorgd door Willem Wilmink) (1993) Die droomwereld in te dringen? (niet eerder gepubliceerde gedichten)
Brieven:
Schepelingen van De Blauwe Schuit - Brieven van Bertus Aafjes, K. Heeroma, M. Nijhoff, S. Vestdijk en Hendrik de Vries aan F.R.A. Henkels, 1940-1946 (bezorgd door Gillis Dorleyn e.a.) (2003)
Vertalingen:
Spaansche volksliederen (1931) Copla's (1935) Romantische rhapsodie (vertalingen) (1939) Distels en aloës van de Iberische volkspoëzie (1951)
In 'De muze kent geen Babel, Poëzie uit alle werelddelen in vertaling'(1959) staan door hem vertaalde copla's en gedichten van José de Espronceda, Gustavo Adolfo Becquer, Antonio Machado en Rubén Dario.
Hendrik de Vries vertaalde werk van E.A. Poe en gedichten van Marcos Ana en Vidal de Nicolas voor 'Agostin Ibarrola, tekeningen uit de gevangenis van Burgos met gedichten van Marcos Ana en Vidal de Nicolas' (1964). Celestina
1 Argentijns lied: 'Verrukking aller uren', vertaald door Hendrik de Vries, in 'Liefde. In gedichten en kleurenfoto's', keuze van de gedichten W. van Drimmelen (1968)
Vertaald:
D.A. Tamminga vertaalde copla's van Hendrik de Vries in het Fries.
Overig non-fictie:
In 1936 herdenkt de Vries Slauerhoff in een essay, waarin hij spreekt over 'onze hartelijke, nooit door het minste verstoorde vriendschap'. Vers tegen vers (1949) Vers tegen vers, tweede ronde (1951)
Bloemlezingen:
Giza Ritschl, Keur uit haar Liefdesverzen (1939) Liefdespoëzie (z.j.) 'Gebloemleesd'
Poëzie:
4 gedichten in: 'De jongeren. Bloemlezing uit het werk der jongere Nederlandsche dichters', samengesteld door Ernst Groenevelt (1919) 2 gedichten in: 'P. van Renssen, Nieuwe Nederlandsche lyriek' (1927) 1 gedicht: 'Zie mij niet aan' in 'Kent uw dichters. gedichten van 100 dichters' (1932) Een bijdrage in 'Groningsche dichters', een schrift van 'De Vrije Bladen' (1934) 3 gedichten in 'Novellen en gedichten' (boekenweekgeschenk 1941) 7 gedichten in 'Dichters van dezen tijd', door D.A.M. Binnendijk (15e druk, 1946) 2 gedichten in 'Omnibus voor de jeugd', samengesteld door Annie Winkler-Prins (1949) 2 gedichten in 'Religieuze poëzie. Een keuze uit de Nederlandse religieuze lyriek van 1880 tot 1950', samengesteld door Dirk Coster en Anton Deering (1949) 29 gedichten in 'Spiegel van de Nederlandse poëzie door alle eeuwen 1900-1940', samengesteld door Victor E. van Vriesland (1953) 4 gedichten in 'Nieuwe griffels schone leien', samengesteld door Paul Rodenko (1954) 1 gedicht: 'De mythe der twintigste eeuw' in 'Voor de bijl', samengesteld door A. Marja (1955) 1 gedicht: 'Onder de boomen' in 'Poëtisch akkoord. Honderd gedichten uit tien jaar Noord- en Zuid-Nederlandse literatuur', samenstelling: Pierre H. Dubois, Hubert van Herreweghen, Maurice Roelants en Garmt Stuiveling (1956) 5 gedichten in: 'Met twee maten, de kern van vijftig jaar nederlandse poëzie geïsoleerd en experimenteel gesplitst' samengesteld door Paul Rodenko (1956) 1 gedicht: 'Tovertuin' in 'De Muze vertelt', bijeengebracht door J.C. Brandt Corstius en Han G. Hoekstra (1958) 1 gedicht: 'De muziek, schone furie, heeft mij verkoren' in 'Muziek en poëzie', bijeengebracht door Johan de Molenaar (1959) 1 gedicht: ''t Was nacht en de maan scheen helder' in 'Het kind' (serie: Beeldende poëzie), bijeengebracht door Adriaan Morriën (1959) 9 gedichten plus 24 copla's in 'Nederlandse schrijvers en schrijfsters II', L. Leopold (17e druk, 1961) 3 gedichten in 'Balladen en Refereinen', bijeenverzameld door C. Buddingh' (z.j.) 5 gedichten in 'Liefdespoëzie', bijeengebracht door Hendrik de Vries (z.j.) 1 gedicht: 'Zolang ik leef...' in 'Mens en dier. Een bundel verhalen en gedichten' (1964) 1 gedicht: 'Vervallen woning' in 'Een nieuwe bundel verzen', verzameld door Dr. G. Kazemier (13e druk, 1967) 1 gedicht: 'Het kleine meisje' in 'Een moederhart, een gouden hart. Dichters over hun moeder', verzameld door Gerrit Komrij (1973) 2 gedichten in 'Vluchtig omzien. Een halve eeuw nederlandstalige letterkunde', samengesteld door C.J.E. Dinaux (1975) 1 gedicht: 'Romancen XVIII' in: 'Het grote Nederlandse verhalenboek. Een bundel van de opmerkelijkste verhalen, gedichten en prenten uit de laatste 50 jaar' (red. Hella S. Haasse, Ad Petersen, Koos Postema en Willem van Toorn) (VARA, 1977) 1 gedicht: 'Ziek en moe naar mijn bedje gebracht' in 'Groot verzenboek voor al wie jong van hart is', samengesteld door Karel Jonckheere (1978) 7 gedichten in 'De spiegel van de Nederlandse poëzie', samengesteld door Hans Warren (1979) 3 gedichten in: 'Het kind', door Willem Wilmink en Fetze Pijlman (1979) 10 gedichten in 'De Nederlandse poëzie van de 19de en 20ste eeuw in 1000 en enige gedichten, samengesteld door Gerrit Komrij (1980) 3 gedichten in 'Is dit genoeg: een stuk of wat gedichten (2 delen), samengesteld door C. Buddingh' en Eddy van Vliet (1982) 4 gedichten in 'Nou hoor je het eens van een ander', samengesteld door Kees Fens (1982) 1 gedicht: 'Op Jan H. Eekhout' in 'Ik wou dat ik twee hondjes was', samengesteld door Vic van de Reijt (1982) 2 gedichten in 'Het land der letteren', samengesteld door Adriaan van Dis en Tilly Hermans (1982) 1 gedicht: 'Koorts' in 'Gelezen worden ze ontelbre malen. De bekendste gedichten uit de Nederlandse literatuur', samengesteld door Robert-Henk Zuidinga (1986) 2 gedichten in Grote poëziebloemlezing 'Mij liet je leven', samenstelling Aldert Walrecht (1987) 11 gedichten in 'Hier ligt Poot Hij is dood', samengesteld door Robert-Henk Zuidinga (1990) 6 gedichten in 'Als je goed om je heen kijkt zie je dat alles gekleurd is', samengesteld door Tine van Buul en Bianca Stigter (1991) Enkele gedichten in 'Wilminks keus I', samengesteld door Willem Wilmink (1992) 1 gedicht:'Spanje, gevloekt en aanbiddelijk' in 'Europa 1992', Bulkboek 204 (1992) 7 gedichten in 'Ik heb de liefde lief. De mooiste liefdesgedichten uit de Nederlandse en Vlaamse poëzie', samengesteld door Willem Wilmink (1993) 2 gedichten in 'Domweg gelukkig in de Dapperstraat', samengesteld door C.J. Aarts en M.C. van Etten (1994) 2 gedichten in 'Dichten over dichten. Bloemlezing uit de Nederlandse poëzie van de 19de & 20ste eeuw, samengesteld door Atte Jongstra en Arjan Peters (1994) 12 gedichten in: 'Paukeslagen. Gedichten uit het expressionisme', Bulkboek 221 (1994/1995) 2 gedichten in: 'En al mijn levensdagen stonden in uw boek. Gedichten naar de Bijbel uit de twintigste eeuw', samengesteld door Huub Oosterhuis (1995) 3 gedichten in 'Met gekleurde billen zou het gelukkiger leven zijn', 250 onvergetelijke gedichten met zorg verzameld door Jan van Coillie (1996) 1 gedicht: 'Het rusthuis' in 'Groot verzenboek. Vijfhonderd gedichten over leven, liefde en dood. Een thematische bloemlezing uit de Nederlandstalige poëzie van de twintigste eeuw', samengesteld door Jozef Deleu (1999) 2 gedichten in: 'Familie duurt een mensenleven lang. De honderd mooiste Nederlandse gedichten over vaders, moeders, dochters en zonen', samengesteld door Menno Wigman (1999) 7 gedichten in 'Van Alphen tot Zonderland'. De Nederlandse kinderpoëzie verzameld door Anne de Vries' (2000) 2 gedichten in 'De light scheurkalender 2002', samengesteld door Vic van de Reijt en Kick van der Veer (2001) 2 gedichten in 'De light scheurkalender 2003', samenstelling Jaap Bakker & Ivo de Wijs (2002) 10 gedichten in 'Komrij's Nederlandse poëzie van de 19de t/m de 21ste eeuw in 2000 en enige gedichten', verzameld door Gerrit Komrij (2004) 1 gedicht: 'Door die groene gepofte jurken...' in 'Het kleinste gedicht. De favoriete ultrakorte gedichten van Nederland en Vlaanderen', samengesteld doorToef Jaeger (2005)
Proza:
42 citaten in 'Spectrum citatenboek', samengesteld door C. Buddingh' (1967) 1 essay: 'Staring, Bilderdijk en de 'versberijding'' in 'Kritisch Akkoord 1969' (Eugène van Itterbeek, Bernard Kemp, Alfred Kossmann en Lambert Tegenbosch) (1969) 2 citaten in 'Kosmos groot citatenboek' (1986) 1 citaat in 'Prisma van de citaten' (1994)
Biografie H. de Vries, 2006, isbn 9085420547.
Poëzie:
Het gat in Mars en het Milagrat (1917) De nacht (1920) Vlamrood (1922) Lofzangen (1923) De schaatsenrijder (1926) Silenen (1928) Stormfakkels (1932) Nergal (verzamelbundel, samengesteld door de Vries, samen met Marsman) (1937) Geïmproviseerd bouquet (1937) Atlantische balladen (1937) Robijnen (1944) Slingerpaden (1945) Capricho's en rijmcritieken (1946) Toovertuin, romancen, sproken en arabesken (1946) Guitaarfantasieën (1955) Groninger symphonie (1958) Keur uit vroegere verzen 1916-1946 (1962) Iberia, krans van reisherinneringen (1964) Goyescos (1971) Cantos extraviados (in 't Spaans) (1971) Impulsen (1978) Het gat in Mars en het Milagrat: een strijd van de verste toekomst (1984, heruitgave van het in eigen beheer uitgegeven debuut uit 1917) Hoor! Zo is nog nooit gezongen! Hoor! (bloemlezing, samengesteld door Willem Wilmink) (1986) Verzamelde gedichten (bezorgd door Willem Wilmink) (1993) Die droomwereld in te dringen? (niet eerder gepubliceerde gedichten)
Brieven:
Schepelingen van De Blauwe Schuit - Brieven van Bertus Aafjes, K. Heeroma, M. Nijhoff, S. Vestdijk en Hendrik de Vries aan F.R.A. Henkels, 1940-1946 (bezorgd door Gillis Dorleyn e.a.) (2003)
Vertalingen:
Spaansche volksliederen (1931) Copla's (1935) Romantische rhapsodie (vertalingen) (1939) Distels en aloës van de Iberische volkspoëzie (1951)
In 'De muze kent geen Babel, Poëzie uit alle werelddelen in vertaling'(1959) staan door hem vertaalde copla's en gedichten van José de Espronceda, Gustavo Adolfo Becquer, Antonio Machado en Rubén Dario.
Hendrik de Vries vertaalde werk van E.A. Poe en gedichten van Marcos Ana en Vidal de Nicolas voor 'Agostin Ibarrola, tekeningen uit de gevangenis van Burgos met gedichten van Marcos Ana en Vidal de Nicolas' (1964). Celestina
1 Argentijns lied: 'Verrukking aller uren', vertaald door Hendrik de Vries, in 'Liefde. In gedichten en kleurenfoto's', keuze van de gedichten W. van Drimmelen (1968)
Vertaald:
D.A. Tamminga vertaalde copla's van Hendrik de Vries in het Fries.
Overig non-fictie:
In 1936 herdenkt de Vries Slauerhoff in een essay, waarin hij spreekt over 'onze hartelijke, nooit door het minste verstoorde vriendschap'. Vers tegen vers (1949) Vers tegen vers, tweede ronde (1951)
Bloemlezingen:
Giza Ritschl, Keur uit haar Liefdesverzen (1939) Liefdespoëzie (z.j.) 'Gebloemleesd'
Poëzie:
4 gedichten in: 'De jongeren. Bloemlezing uit het werk der jongere Nederlandsche dichters', samengesteld door Ernst Groenevelt (1919) 2 gedichten in: 'P. van Renssen, Nieuwe Nederlandsche lyriek' (1927) 1 gedicht: 'Zie mij niet aan' in 'Kent uw dichters. gedichten van 100 dichters' (1932) Een bijdrage in 'Groningsche dichters', een schrift van 'De Vrije Bladen' (1934) 3 gedichten in 'Novellen en gedichten' (boekenweekgeschenk 1941) 7 gedichten in 'Dichters van dezen tijd', door D.A.M. Binnendijk (15e druk, 1946) 2 gedichten in 'Omnibus voor de jeugd', samengesteld door Annie Winkler-Prins (1949) 2 gedichten in 'Religieuze poëzie. Een keuze uit de Nederlandse religieuze lyriek van 1880 tot 1950', samengesteld door Dirk Coster en Anton Deering (1949) 29 gedichten in 'Spiegel van de Nederlandse poëzie door alle eeuwen 1900-1940', samengesteld door Victor E. van Vriesland (1953) 4 gedichten in 'Nieuwe griffels schone leien', samengesteld door Paul Rodenko (1954) 1 gedicht: 'De mythe der twintigste eeuw' in 'Voor de bijl', samengesteld door A. Marja (1955) 1 gedicht: 'Onder de boomen' in 'Poëtisch akkoord. Honderd gedichten uit tien jaar Noord- en Zuid-Nederlandse literatuur', samenstelling: Pierre H. Dubois, Hubert van Herreweghen, Maurice Roelants en Garmt Stuiveling (1956) 5 gedichten in: 'Met twee maten, de kern van vijftig jaar nederlandse poëzie geïsoleerd en experimenteel gesplitst' samengesteld door Paul Rodenko (1956) 1 gedicht: 'Tovertuin' in 'De Muze vertelt', bijeengebracht door J.C. Brandt Corstius en Han G. Hoekstra (1958) 1 gedicht: 'De muziek, schone furie, heeft mij verkoren' in 'Muziek en poëzie', bijeengebracht door Johan de Molenaar (1959) 1 gedicht: ''t Was nacht en de maan scheen helder' in 'Het kind' (serie: Beeldende poëzie), bijeengebracht door Adriaan Morriën (1959) 9 gedichten plus 24 copla's in 'Nederlandse schrijvers en schrijfsters II', L. Leopold (17e druk, 1961) 3 gedichten in 'Balladen en Refereinen', bijeenverzameld door C. Buddingh' (z.j.) 5 gedichten in 'Liefdespoëzie', bijeengebracht door Hendrik de Vries (z.j.) 1 gedicht: 'Zolang ik leef...' in 'Mens en dier. Een bundel verhalen en gedichten' (1964) 1 gedicht: 'Vervallen woning' in 'Een nieuwe bundel verzen', verzameld door Dr. G. Kazemier (13e druk, 1967) 1 gedicht: 'Het kleine meisje' in 'Een moederhart, een gouden hart. Dichters over hun moeder', verzameld door Gerrit Komrij (1973) 2 gedichten in 'Vluchtig omzien. Een halve eeuw nederlandstalige letterkunde', samengesteld door C.J.E. Dinaux (1975) 1 gedicht: 'Romancen XVIII' in: 'Het grote Nederlandse verhalenboek. Een bundel van de opmerkelijkste verhalen, gedichten en prenten uit de laatste 50 jaar' (red. Hella S. Haasse, Ad Petersen, Koos Postema en Willem van Toorn) (VARA, 1977) 1 gedicht: 'Ziek en moe naar mijn bedje gebracht' in 'Groot verzenboek voor al wie jong van hart is', samengesteld door Karel Jonckheere (1978) 7 gedichten in 'De spiegel van de Nederlandse poëzie', samengesteld door Hans Warren (1979) 3 gedichten in: 'Het kind', door Willem Wilmink en Fetze Pijlman (1979) 10 gedichten in 'De Nederlandse poëzie van de 19de en 20ste eeuw in 1000 en enige gedichten, samengesteld door Gerrit Komrij (1980) 3 gedichten in 'Is dit genoeg: een stuk of wat gedichten (2 delen), samengesteld door C. Buddingh' en Eddy van Vliet (1982) 4 gedichten in 'Nou hoor je het eens van een ander', samengesteld door Kees Fens (1982) 1 gedicht: 'Op Jan H. Eekhout' in 'Ik wou dat ik twee hondjes was', samengesteld door Vic van de Reijt (1982) 2 gedichten in 'Het land der letteren', samengesteld door Adriaan van Dis en Tilly Hermans (1982) 1 gedicht: 'Koorts' in 'Gelezen worden ze ontelbre malen. De bekendste gedichten uit de Nederlandse literatuur', samengesteld door Robert-Henk Zuidinga (1986) 2 gedichten in Grote poëziebloemlezing 'Mij liet je leven', samenstelling Aldert Walrecht (1987) 11 gedichten in 'Hier ligt Poot Hij is dood', samengesteld door Robert-Henk Zuidinga (1990) 6 gedichten in 'Als je goed om je heen kijkt zie je dat alles gekleurd is', samengesteld door Tine van Buul en Bianca Stigter (1991) Enkele gedichten in 'Wilminks keus I', samengesteld door Willem Wilmink (1992) 1 gedicht:'Spanje, gevloekt en aanbiddelijk' in 'Europa 1992', Bulkboek 204 (1992) 7 gedichten in 'Ik heb de liefde lief. De mooiste liefdesgedichten uit de Nederlandse en Vlaamse poëzie', samengesteld door Willem Wilmink (1993) 2 gedichten in 'Domweg gelukkig in de Dapperstraat', samengesteld door C.J. Aarts en M.C. van Etten (1994) 2 gedichten in 'Dichten over dichten. Bloemlezing uit de Nederlandse poëzie van de 19de & 20ste eeuw, samengesteld door Atte Jongstra en Arjan Peters (1994) 12 gedichten in: 'Paukeslagen. Gedichten uit het expressionisme', Bulkboek 221 (1994/1995) 2 gedichten in: 'En al mijn levensdagen stonden in uw boek. Gedichten naar de Bijbel uit de twintigste eeuw', samengesteld door Huub Oosterhuis (1995) 3 gedichten in 'Met gekleurde billen zou het gelukkiger leven zijn', 250 onvergetelijke gedichten met zorg verzameld door Jan van Coillie (1996) 1 gedicht: 'Het rusthuis' in 'Groot verzenboek. Vijfhonderd gedichten over leven, liefde en dood. Een thematische bloemlezing uit de Nederlandstalige poëzie van de twintigste eeuw', samengesteld door Jozef Deleu (1999) 2 gedichten in: 'Familie duurt een mensenleven lang. De honderd mooiste Nederlandse gedichten over vaders, moeders, dochters en zonen', samengesteld door Menno Wigman (1999) 7 gedichten in 'Van Alphen tot Zonderland'. De Nederlandse kinderpoëzie verzameld door Anne de Vries' (2000) 2 gedichten in 'De light scheurkalender 2002', samengesteld door Vic van de Reijt en Kick van der Veer (2001) 2 gedichten in 'De light scheurkalender 2003', samenstelling Jaap Bakker & Ivo de Wijs (2002) 10 gedichten in 'Komrij's Nederlandse poëzie van de 19de t/m de 21ste eeuw in 2000 en enige gedichten', verzameld door Gerrit Komrij (2004) 1 gedicht: 'Door die groene gepofte jurken...' in 'Het kleinste gedicht. De favoriete ultrakorte gedichten van Nederland en Vlaanderen', samengesteld doorToef Jaeger (2005)
Proza:
42 citaten in 'Spectrum citatenboek', samengesteld door C. Buddingh' (1967) 1 essay: 'Staring, Bilderdijk en de 'versberijding'' in 'Kritisch Akkoord 1969' (Eugène van Itterbeek, Bernard Kemp, Alfred Kossmann en Lambert Tegenbosch) (1969) 2 citaten in 'Kosmos groot citatenboek' (1986) 1 citaat in 'Prisma van de citaten' (1994)
Biografie H. de Vries, 2006, isbn 9085420547.
Groningen en Grunneger